کد خبر : ۳۴۹۴۳۴
زمان انتشار :
facebook telegram twitter google+ cloob Yahoo print

پایگاه خبری محیط زیست ایران

راه حل های کاربردی برای کنترل آلودگی هوا

در روزهایی که آلودگی هوا مجال نفس کشیدن نمی دهد، محققان ایرانی با کمک فناوی نانو راه حل های کاربردی و عملیاتی برای کنترل و کاهش آلودگی هوا ارائه کرده اند؛ طرح هایی که امتحان خود را پس داده اند و برای اجرایی شدن، به توجه ویژه سازمان های دولتی نیاز دارد.

راه حل های کاربردی برای کنترل آلودگی هوا

به گزارش پایگاه خبری محیط زیست ایران، شهین مردانی: این روزها آلودگی هوا آنقدر شدید شده که به یک همت جمعی برای مدیریت آن نیاز داریم؛ یک همکاری منسجم که بتواند راه حل های موثر را  شناسایی کند و از سلامت میلیون ها نفر محافظت کند. آمارها نشان می دهد که در روزهای تشدید آلودگی هوای تهران، شمار بیماران تنفسی «تا ۶۰ درصد» افزایش می یابند. بیشترین عامل مرتبط با تشدید بیماری های سیستم قلبی و عروقی و ریوی، افزایش آلاینده های دی اکسید گوگرد، ذرات معلق و منواکسید کربن است، به طوری که «آلودگی هوا در تهران به طور متوسط موجب کاهش ۵ سال از عمر تهرانی ها شده است». اما محققان کشور فناوری های موثر و کارآمدی برای کاهش آلودگی هوا ارائه کرده اند که به کارگیری آن نیاز به توجه ویژه دستگاه های دولتی دارد. در این گزارش به بررسی این راه حل ها به نقل از «علی نجیمی» مدیر گروه صنعت ستاد ویژه توسعه فناوری نانو پرداخته ایم.

 

* برنامه کوتاه مدت و کاربردی ستاد صنعت برای آلودگی هوا

علی نجیمی، مدیر گروه صنعت ستاد ویژه توسعه فناوری نانو می گوید: بر اساس ارزیابی هایی که سازمان کنترل کیفیت هوای تهران در خصوص ریشه های آلودگی هوا ارائه داده است، ما یک برنامه بلندمدت و یک کوتاه مدت برای کنترل آلودگی داریم. در بحث کوتاه مدت باید به این نکته مهم توجه کنیم که در زمان حاضر بخش زیادی از آلودگی هوا مربوط به خودروها، موتورسیلکت ها، اتوبوس ها و کامیون ها می شود لذا در این حوزه باید کارهای جدید صورت بگیرد.

* کاهش آلودگی خودروها به کمک فناوری

مدیر گروه صنعت ستاد و یژه توسعه فناوری نانو ادامه می دهد در این حوزه چند محصول تولید شده؛ یکی از این محصولات نانوکاتولیست هاست که روی سیستم خودرو قرار می گیرد و می تواند گازها و ذرات معلق را بگیرد؛ همچنین کاتولیست هایی هستند ساخته شده که برای خودروهای سنگین کاربرد دارد.

در خودروهای سواری این نانوکاتولیست ها به مرحله صنعتی رسیده اند و در سطح انبوه استفاده می شوند؛ چند شرکت هستند که این نانوکاتولیست ها را برای خودروهای سواری تولید می کنند اما این وسط یک نکته وجود دارد: این نانوکاتولیست ها عمری دارند و دوباره باید جایگزین شوند که معمولاً این اتفاق نمی افتد اما در حال حاضر در سطح انبوه در حال تولید هستند و در خودروها استفاده می شوند؛ همچنین از این محصول سه سالی می شود که در خودروها استفاده می شود.

* نقش کاتولیست ها در کاهش آلودگی خودروها

کاهش تولید آلودگی خودرو منوط به شرایطی است، اگر طراحی موتور، کیفیت سوخت و استانداردهای جهانی که برای کاهش آلودگی توسط خودروها در نظر گرفته شده رعایت شود، ترکیب همه این ها با هم به مرحله همان استاندارد جهانی یورو5 و یورو 6 می رسد، ولی معمولاً خودروهای ما همه این پارامترها را کنار هم ندارند و بنابراین کاتولیست ها یک قسمت از آلودگی را می توانند کاهش دهند.

کاتولیست ها یک قسمت از آلودگی را می توانند کاهش دهند.

* خودروهای سنگین؛ عامل آلودگی هوا

کاتولیست هایی که تولید داخل هستند یورو 4 و یورو 5 را کسب کرده اند و در حال حاضر در خودروها استفاده می شوند ولی الان یکی از مهمترین مسائل، ماشین های سنگین مانند کامیون ها و اتوبوس ها به ویژه برای کنترل و کاهش ذرات معلق هستند.

خودروهای سواری در بروز در آلاینده های گازی نقش دارند و در بروز ذرات معلق خودروهای سنگین هستند که نقش پررنگی ایفا می کنند؛ در تهران هم با توجه به حضور چند هزار اتوبوس منبع آلودگی وجود دارد اما متأسفانه در این قسمت کاتولیست ها هنوز به طور عمده استفاده نمی شوند.

* این راه حل های کاربردی به همکاری نهادهای متولی نیاز دارد

نجیمی می گوید: خوشبختانه ما دانش این کاتولیست ها را در ایران داریم؛ به واسطه تولید کاتولیست های خودروهای سواری دانش کاتولیست های خودروهای سنگین نیز توسعه یافته اما در این شرایط نهادهای مرتبط مانند شهرداری، سازمان اتوبوسرانی و محیط زیست باید ورود کنند و به طور جدی سیستم های اتوبوسرانی را مجبور به استفاده از کاتولیست ها کنند.

نهادهای مرتبط مانند شهرداری، سازمان اتوبوسرانی و محیط زیست باید ورود کنند و به طور جدی سیستم های اتوبوسرانی را مجبور به استفاده از کاتولیست ها کنند.

* قیمت بسیار پایین تر کاتولیست ایرانی نسبت به مشابه خارجی 

نجیمی با بیان اینکه ما خودمان هم یک طرح داریم، ادامه داد: اگر اتوبوسرانی خرید تضمینی کند، شرایط سرمایه گذاری برای تولید آن وجود دارد؛ نمونه سازی صنعتی آن نیز انجام شده و اینکه ما می توانیم کاتولیست ها را بسیار پایین تر از قیمت مشابه خارجی آن در اختیار سیستم اتوبوسرانی بگذاریم. برای تولید کاتولیست های خودروهای سنگین به جهت دانش مشکلی نداریم و در حال حاضر فقط بحث هماهنگی و حمایت سازمان های مختلف مطرح است.

* استانداردهای اجباری راهی برای توسعه فناوری

مدیر گروه صنعت ستاد و یژه توسعه فناوری نانو توضیح می دهد: یکی از روش هایی که در دنیا برای توسعه فناوری استفاده می شود استانداردهای اجباری است. به عنوان مثال ما یک محصول داریم ولی تا زمانی که سازمان استاندارد و محیط زیست استفاده از این محصول را اجباری نکنند این اتفاق در کشور همه گیر نمی شود؛ مانند استفاده اجباری از شیشه های دوجداره که قبل از اجباری شدن آن در ساخت و ساز فراگیر نبود ولی امروزه کمتر ساختمانی از این موضوع سرپیچی می کند.

* به همکاری جدی صنعت خودروسازی نیاز داریم

نجیمی خاطر نشان کرد: ما الان نانوفیلترهای خودرو را داریم که شرکت های بزرگ فیلترسازی دانش فنی این نانوفیلترها را از شرکت های نانو خریداری کرده اند؛ منتهی هنوز استفاده از این فیلتر در خودروسازی ها اجباری نشده و به همین دلیل این شرکت ها محصول نانوفیلتر خود را به خودروسازها نمی فروشند و در بازار توزیع می کنند.

همین باعث شده که ما از مزیت ویژه این نانوفیلترها که باعث ورود هوای پاک به خودرو و در نتیجه کاهش آلایندگی خروجی می شود بی بهره بمانیم.

همین باعث شده که ما از مزیت ویژه این نانوفیلترها که باعث ورود هوای پاک به خودرو و در نتیجه کاهش آلایندگی خروجی می شود بی بهره بمانیم.

* فرار شرکت های خودروسازی از استفاده از نانوفیلترها

هنوز ایران خودرو و سایپا از این نانوفیلترها استفاده نمی کنند و این به علت آن است که هنوز استفاده از این محصول برای شرکت های خودروسازی اجباری نشده و آنها هم به دنبال کاهش هزینه های خود هستند و در نهایت استفاده از نانوفیلتر در خودرو رخ نمی دهد.

* لزوم همکاری و حمایت سازمان ها و ارگان های مختلف

این وظیفه سازمان محیط زیست و استاندارد است که به روز باشند؛ بحث نانوفیلتر با کمیته استاندارد مطرح شده و در حال حاضر یک کمیته تشکیل شده و درصددش هستیم که به کمک سازمان استاندارد اول استاندارد ملی نانوفیلترها تأیید و تصویب بشود و بعد وارد استانداردهای اجباری بشود؛ این هم از نکاتی است که همکاری نهادهای مختلف را می طلبد تا اینکه این کار در کشور آنطور که شایسته است انجام شود.

* قیمت ناچیز نانوفیلتر

به گفته مدیر گروه صنعت ستاد و یژه توسعه فناوری نانو، استفاده از نانوفیلتر به قدری ارزان است که منجر به افزایش بسیار ناچیز قیمت خودرو می شود؛ فیلتر هوا جزو ارزان ترین تجهیزاتی است که در خودرو استفاده می شود و ممکن است فقط چند هزار تومان افزایش هزینه را به دنبال داشته باشد و واقعا هیچ باری به شرکت های خودروسازی اضافه نمی کند.

نجیمی تأکید می کند: در بحث کنترل آلودگی ایجادشونده توسط خودروها اقدامات فراوانی می توان انجام داد. من به موردهایی اشاره کرده ام که دانش آن و شرایط تولید محصول مرتبط با آن در کشور وجود دارد و می توان در اشل انبوه تولید و مورد استفاده قرار بگیرد.

* روغن های خودرو بر پایه فناوری نانو

روغن های خودرو بر پایه فناوری نانو، قطعات با پوشش های پیشرفته که در قطعات داخلی موتور استفاده می شود، دانشی است که در کشور توسعه پیدا کرده و باید به انبوه سازی برسد تا خودروسازها از آن استفاده کنند و در نهایت در کاهش آلایندگی توسط خودروها نقش دارد.

* بهبود سوخت به کمک فناوری نانو

یک بحث دیگری مطرح است که به کمک فناوری نانو می توان سوخت را بهبود داد؛ یکی از منابع آلودگی سوخت ها هستند اگر کیفیت سوخت افزایش یابد میزان انتشار آلایندگی مرتبط با آن کاهش می یابد اما به علت قیمت پایین سوخت در ایران هیچ فناوری قابل پیاده کردن در آن نیست چون هیچ تکنولوژی در این بازار نمی تواند رقابت کند و همه این موارد به دلیل سوخت ارزان است که در نهایت هیچ استقبالی را به دنبال ندارد.

در حال حاضر ما سه تکنولوژی داریم که تست شده هستند و پایلوت هایش نیز در ایران اجرا شده منتهی استقبال نمی شود. 

*این طرح درباره کاهش آلودگی هوا امتحان خود را پس داده است

ما یک تکنولوژی داریم به اسم نانو مخلوط گازوئیل- آب است که آب را به صورت نانوذرات وارد سوخت می کنیم؛ این اتفاق در اروپا و ژاپن به صورت تجاری در حال انجام است، یعنی ما نفر اول در دنیا نیستیم که این کار را انجام دادیم و این طرح درباره کاهش آلودگی هوا امتحان خود را پس داده است؛ ما ۱۰ درصد نانوذرات آب را به سوخت اضافه می کنیم و این باعث می شود که جدایش اتفاق نیفتد، وقتی آب را به صورت ذرات خیلی ریز وارد سوخت می کنیم و از این طرف چون آب متشکل از هیدروژن و اکسیژن است باعث دلسوزی می شود و از آن طرف به ازای ۱۰ درصد آبی که به سوخت اضافه شده انگار ۱۰ درصد از آلاینده ها جلوگیری شده است.

این طرح تست شده و جواب مثبت گرفته اما در ایران به دلیل قیمت سوخت گازوئیل اقتصادی نیست؛ باید سازمان ها همکاری کنند یا یارانه سوخت برای این تکنولوژی برداشته شود.

نجیمی ادامه می دهد: در هیچ جای دنیا به اندازه ایران به سوخت سوبسید تعلق نمی گیرد و به همین دلیل از تکنولوژی هایی که منجر به کاهش مصرف سوخت بشود، به شدت استقبال صورت می گیرد، ولی در ایران که این طور نیست باید یک سیاست موازی برای آن اعمال بشود تا بتوان این طرح را اجرا کرد.

یکی از دلایل آلودگی هوا در چند روز اخیر سوخت مازوت بوده است که در نیروگاه ها و صنایع وقتی مصرف گاز افزایش پیدا می کند شدت آلودگی ناشی از آن نیز زیاد می شود. مازوت که گوگرد بالایی دارد در واقع یکی از منابع آلودگی هواست؛ ما این را به صورت پایلوت های بزرگ در مینی ریفایزرهایی داریم که با کمک فناوری نانوکاتالیست گوگرد آن را تا زیر یک درصد کاهش داده اند؛ این موضوع هم نیازمند یک سوبسید است تا به مرحله اجرا برسد ولی ما فناوری آن را به صورت اقتصادی و قابل رقابت با تکنولوژی های جهانی در ایران داریم.

فناوری مورد نیاز برای کاهش گوگرد مازوت را به صورت اقتصادی و قابل رقابت با تکنولوژی های جهانی در اختیار داریم که برای اجرایی شدن، نیازمند همکاری دولت و دستگاه های متولی است.

 

با کمک فناوری نانوکاتالیست گوگرد آن را تا زیر یک درصد کاهش داده اند.

* فناری های جدید برای کنترل آلودگی هوا

 مدیر گروه صنعت ستاد و یژه توسعه فناوری نانو می گوید: فناوری های جدیدی هم در بحث آلودگی هوا است که به کمک فناوری نانو در چند سال اخیر خیلی خوب توسعه پیدا کرده است. یکی از این فناوری ها، فناوری پلاسمای تصفیه هواست؛ این فناوری به این شکل است که در واقع ما با ایجاد فاز پلاسما و یونیزه کردن هوا در یک فضای بسته می توانیم ذرات معلق و آلودگی را جدا کرده و بعد به کمک یک دستگاه هوای پاکیزه وارد محیط بشود.

با ایجاد فاز پلاسما و یونیزه کردن هوا در یک فضای بسته می توانیم ذرات معلق و آلودگی را جدا کرده و بعد به کمک یک دستگاه هوای پاکیزه وارد محیط بشود.

نجیمی ادامه می دهد: ما برای این موضوع سه شرکت در ایران داریم که هم دستگاه های خیلی بزرگ را برای محیط هایی مثل پایانه های مسافربری، اماکن شلوغ و ساختمان های اداری و همچنین مدل کوچک آن را برای مصارف خانگی و اداری فراهم کرده اند؛ این دستگاه ها تست شده و مؤثر است. ضمن اینکه این دستگاه ها همزمان با رفع آلودگی قابلیت ویروس کشی نیز دارد که در زمان شیوع کرونا بسیار کارآمد است و می توان از آن استفاده دو منظوره کرد، دانش این دستگاه نیز در کشور موجود است و در حال حاضر  به فروش می رسد چون این دستگاه نیاز به ورود دولت ندارد، در بخش خصوصی تولید می شوند و مشتری های خودش را دارد.

* فیلتراسیون هوای خروجی کارخانه ها

فناوری دیگر فیلتراسیون هوای خروجی کارخانه هاست؛ مثلا کارخانه های سیمان در دسته کارخانه های بسیار آلوده قرار دارند که ذرات معلق زیادی منتشر می کنند نانوفیلترهای بگ با نصب در کارخانه ها به خوبی از ورود ذرات معلق به محیط اطراف جلوگیری می کنند؛ بعضی از کارخانه های سیمان در حال حاضر از این تکنولوژی استفاده می کنند.

نانوفیلترهای بگ با نصب در کارخانه ها به خوبی از ورود ذرات معلق به محیط اطراف جلوگیری می کنند.

*بتن های فوتوکاتالیستی یا رنگ های فوتوکاتالیست

یک تکنولوژی های جدید دیگر مانند بتن های فوتوکاتالیستی یا رنگ های فوتوکاتالیست برای کاهش آلودگی هوا توسعه یافته؛ این رنگ ها یا بتن ها در واقع از موادی داخلشان استفاده شده که وقتی در معرض نور خورشید قرار می گیرند آلودگی هایی که وجود دارند را تجزیه و خنثی می کنند که در دسته تکنولوژی های جدید و های تک قرار می گیرند؛ ما برای این موضوع در کشور چند شرکت دانش بنیان داریم که روی آنها کار کردند از این محصول می توان در ساختمان ها، پیاده راه ها و کفپوش های سیمانی یا به صورت رنگ در دیوارها و حاشیه اتوبان ها و داخل تونل ها استفاده کرد. کشورهای اروپایی، ایتالیا و ژاپن بسیار روی این موضوع کار کرده اند.

* برنامه های بلند مدت ستاد صنعت برای کاهش آلودگی هوا

مدیر گروه صنعت ستاد ویژه توسعه فناوری نانو می گوید:  در برنامه بلندمدت بحث انرژی پاک مطرح است؛ انرژی خورشیدی؛ که یکی از نسل های جدید در فناوری سلول های خورشیدی نانوساختار پروسکایت و سلول های CIGS است. این دو نسل جدید سلول های خورشیدی هستند برای تولید انرژی و نکته مهم این ها این است که در نسل های قدیم، ما دیگر با کشوری مانند چین قدرت رقابت نداریم چون کشورهایی نظیر چین بر روی این مبحث بسیار سرمایه گذاری کرده اند و عمده تولیدات دنیا در این کشور انجام می شود.

در ازای آن ما نسل های جدیدی را انتخاب کردیم که به اصطلاح نسل سوم انرژی خورشیدی نامیده می شود و سلول های خورشیدی پروسکایت و CIGS هستند که تولید آنها ارزان تر است و مزایایی مانند سلول های خورشیدی منعطف را به ما می دهند که برای ساختمان ها و لوله شونده و جمع شونده نیز کاربرد دارند.

ما در این حوزه سه شرکت داریم که در سطح جهانی کار می کنند و در مجله نیچر(Nature) که یکی از مجلات معتبر علم و فناوری دنیاست نیز ثبت اختراع دارند. 

* ساخت یک فب لب خورشیدی

در سال جاری برنامه ای را آغاز کردیم که در گام اول نیمه صنعتی یک فب خورشیدی داشته باشیم که بتوانیم این ها را به مرحله تولید صنعتی برسانیم و خوشبختانه اینکه ما در این حوزه، هم تراز با دنیا مشغول کاریم.ساخت این فب خورشیدی یک طرح ملی است که می تواند ما را در زمره کشورهایی قرار دهد که به فناوری سلول های خورشیدی نسل جدید دستیابی دارند و با توجه به دانش شرکت های دانش بنیان نانو  می تواند بازار رقابت خوبی را فراهم کند.

*باتری ها؛ منابع آلودگی هوا در تهران

باتری ها یکی از منابع آلودگی هوا در تهران هستند در دنیا یک پلن اصلی وجود دارد و آن جایگزینی خودروها و به ویژه موتورسیکلت ها با نوع برقی آنها است، این موضوع در راستای برنامه ریزی ستاد است و برای رسیدن به آن بحث اصلی باتری مطرح است؛ قسمت عمده هزینه ساخت موتور برقی مربوط به بحث باتری می شود و همین موضوع منجر به افزایش قیمت و گرانی این محصولات می شود که در نهایت قدرت خرید برای تهیه آن کاهش می یابد.

نجیمی می گوید: در ستاد یک برنامه ای آغاز شده در بحث نانوباتری که مربوط به بحث بلندمدت کنترل آلودگی هوا می شود؛ با استفاده از فناوری نانو این باتری ها هم ظرفیت انرژی شان افزایش می یابد و هم قیمت پایین تری پیدا می کنند، ضمن اینکه می توانیم تولید بومی این محصول را داشته باشیم. 

انتهای پیام/

کلید واژه :

کنترل آلودگی هوا

ثبت نظرات
captcha