کد خبر : ۳۴۹۴۲۶
زمان انتشار :
facebook telegram twitter google+ cloob Yahoo print

پایگاه خبری محیط زیست ایران

کرونا: دانشمندان و شبه علم

روزنامه اعتماد در یادداشتی نوشت: گاه روش هایی غیرعلمی یا شبه علمی برای تقویت سیستم ایمنی بدن مردم و حفاظت در برابر ویروس طرح می شود که عملا به کاهش ایمنی مردم…

کرونا: دانشمندان و شبه علم

به گزارش پایگاه خبری محیط زیست ایران، روزنامه اعتماد ۱۶ دی یادداشتی به قلم مهدی زارع منتشر کرد و نوشت: شبه علم شامل گزاره ها، عقاید یا عملکردهایی است که ادعا می شود هم علمی و هم واقعیت است، اما با روش علمی سازگار نیست. شبه علم اغلب با ادعاهای متناقض، اغراق آمیز یا غیرقابل ابطال شناخته می شوند. تعصب به کار خود به جای تلاش در رد عدم صحت ها در ارزیابی علمی توسط متخصصان؛ عدم وجود روش های سامان یافته در ارایه و توسعه فرضیه ها و پایبندی به باورها مدت ها پس از بی اعتبار شدن فرضیه های شبه علمی، از مشخصات شبه علم است. در رسانه ها به ویژه در ایام کرونا داروهای جایگزین، معجونات، قرص ها و روش های اثبات نشده را به عنوان راه هایی برای «تقویت» سیستم ایمنی بدن معرفی و تبلیغ می کنند. در کوچه ها و خیابان شهرهای ما گسترش تعداد مغازه داروهای گیاهی و عطاری ها در سالی که گذشت از رونق این کسب و کار و توجه مردمی خبر می دهد.

راهنمای بیشتر مردم در استفاده از داروهای گیاهی در این مغازه ها شخص فروشنده است که معمولا سوادی در حد متوسط جامعه یا کمتر از آن دارد و  بیشتر به فکر فروش هر چه سریع تر(و بعضا گران تر!) محصولات خود است تا کسب دانایی و ارایه راهنمایی درست. همواره می توان در این عطاری ها صحبت های مختلفی از دلایل بیماری ها و داروی گیاهی مناسب برای فلان بیماری شنید که بعضا حاوی گزاره های علمی و پزشکی هم ممکن است باشد که البته شبه علمی است. توجه کنیم که اقلیتی کج فهم از دین هم هستند که دست به کاری بس غیراخلاقی می زنند و آن نامگذاری انواع معجون های خودساخته و نامگذاری آنها به نام مطهر ائمه اطهار(سلام الله علیها) به عنوان دارو یا واکسن کروناست. چنین کاری که بدون هیچ گونه مجوز از نهادهای علمی، بهداشتی و دینی انجام می شود هدفی جز فریب بعضی مردم ما را ندارد که از مشخصات شان علاقه مندی به دین و ائمه اطهار است. خوشبختانه اکثر مردم دینمدار ما به چنین فریبکاری هایی بی اعتنا هستند ولی باید از تاثیر حتی کم  چنین کارهایی نگران بود. در چنین مواقعی هم سلامت جانی مردم در خطر است و هم باورهای دینی آنها در معرض خطر و سوداگری عده ای قرار گرفته که جز سود تجاری پروای دیگری ندارند.  

خوشبختانه، این انفجار اطلاعات غلط موجی از تمایل مردم به صحت سنجی برانگیخته است. نهادهای نظارتی گاه حرکت های جدی و البته بیشتر ناکافی می کنند. بعضا بازاریاب های درمان های اثبات نشده مورد بازخواست نهادهای نظارتی قرار می گیرند. گسترش و تاثیر اطلاعات نادرست بهداشتی هرگز به اندازه ایام همه گیری کرونا جدی گرفته نشده است. شاید این به دلیل گستردگی بحران کرونا و فراگیر بودن اطلاعات غلط و مزخرف همچنین حمایت برخی از اهل سیاست یا مدیران باشد. همه دانشمندان باید در برابر انتشار اطلاعات غلط و شبه علمی  بایستند.

در کانادا و انگلستان در سال ۲۰۲۰ بعضی گروه های فعال در «شبه علم سلامت» به ترویج هومیوپاتی به عنوان درمان کرونا پرداختند.   در کانادا بعضی فروشندگان گیاهان دارویی و درمانگران «کل نگر» هستند که محصولات ضد COVID-۱۹ را بازاریابی می کنند. اما پذیرش این ایده که مثلا بعضی از داروهای گیاهی، ویتامین درمانی یا هومیوپاتی می تواند از یک بیماری عفونی جلوگیری کند  عملا قبل از همه گیری کرونا بی معنی بود ولی در سالی که گذشت به دلیل آسیب های گسترده کرونا، چنین ادعاهایی نیز بعضا به عنوان درمان جایگزین از سوی بعضی از مردم جهان با امکان پذیرش دریافت شد. اگر موسسات پزشکی و داروسازی یک کار بدون شاهد علمی را در یک زمینه صراحتا محکوم کنند و در شرایط دیگر آن را قانونی جلوه دهند، مبارزه با شبه علم ضعیف می شود. این گرفتاری تقریبا  از کانادا تا ایران در سال همه گیری کرونا دیده شد.  

برخی شواهد نشان می دهد که درمان های جایگزین و آثار دارونما بعضا می توانند پریشانی را موقتا برطرف کنند؛ این موضوع همواره توجیه رایج برای تحمل درمان های جایگزین اثبات نشده بوده است. اما فریب مردم(حتی به نفع آنها) با تفکرات جادویی غیراخلاقی است و اجازه دادن به ترویج این گونه اطلاعات غلط برای دانشمندان غیراخلاقی تر و ناپسندتر است. محققان بیشتری باید در مبارزه علنی با اطلاعات غلط فعال باشند. کسانی که عقاید اثبات نشده را ترویج می کنند از زبان علمی برای مشروعیت بخشیدن به محصولات خود استفاده می کنند، پدیده ای که من آن را «سوءاستفاده از علم» می نامم.

افسوس که چنین کاری بسیار موثر بوده است. طرفداران معتقدند، هومیوپاتی و انرژی درمانی به فیزیک کوانتوم بستگی دارد. آب درمانی روده بزرگ با بهره گیری از جملاتی از مطالعات میکروبیولوژی قابل توجیه است و از زبان تحقیقات سلول های بنیادی برای ترویج نوعی از اسپری که ادعا می شود دارای خاصیت تقویت کننده ایمنی است، استفاده می شود. باید تحمل و مشروعیت شبه علم سلامت را متوقف کنیم. به ویژه در دانشگاه ها و موسسات پژوهشی بهداشتی، لازم است صراحتا و شجاعانه  درمان های ساختگی و شبه علمی COVID-۱۹ نقد و با شفافیت طرد شوند.  

کلید واژه :

کرونا

ثبت نظرات
captcha