کد خبر : ۳۴۸۰۵۴
زمان انتشار :
facebook telegram twitter google+ cloob Yahoo print

پایگاه خبری محیط زیست ایران

دمای جهان تا ۲۵ سال دیگر به شدت کاهش می یابد/ تغییر اقلیم را سیاسی نبینیم

یک اقلیم شناس با اشاره به اینکه با کاهش لکه های خورشیدی دوره سرمایش زمین آغاز می شود، گفت: پیش بینی شده این اتفاق بین سال های ۲۰۲۵ -۲۰۳۰ آغاز شده و دمای زمین به شدت افت پیدا خواهد کرد.

دمای جهان تا ۲۵ سال دیگر به شدت کاهش می یابد/ تغییر اقلیم را سیاسی نبینیم

به گزارش پایگاه خبری محیط زیست ایران،  «تغییر اقلیم» یکی از پر بسامدترین واژه های سیاست محیطی روز جهان است، این واژه معرف تغییرات غیرعادی در اقلیم درون اتمسفر زمین و پیامدهای ناشی از آن است این اصطلاح اغلب به تغییراتی که در اقلیم کنونی زمین رخ می دهد اطلاق شده است، اجماع در این موضوع باعث شکل گیری کنوانسیونی تغییر اقلیمی تحت عنوان UNFCCC شد که به تبع آن در سال ۲۰۱۷ یک توافق نامه جهانی به نام «توافق نامه پاریس» شکل گرفت. پیمان پاریس در رابطه با کاستن از انتشار گازهای گلخانه ای، و پیش بردن ساز وکارهای مالی برای رسیدن به این هدف جهانی بر اساس لزوم اقدام مشترک برای حفظ افزایش دمای کره زمین حداکثر تا دو درجه نسبت به پیش از انقلاب صنعتی است. ایران هم یکی از شرکت کنندگان در این توافق نامه بود.

مساله الحاق ایران به این توافقنامه باب گفتگوها درباره تغییرات اقلیمی را در میان صاحب نظران و شخصیت های سیاسی باز کرد. الزام آور بودن و ایجاد محدودیت های حقوقی، امنیتی و اقتصادی این پیمان باعث شد، از تصویب قانونی آن در مجلس جلوگیری شود و تا به امروز الحاق ایران به این توافق نامه در هاله ابهام است.

عده از محققان و اقلیم شناسان نوع رویکرد حاکم بر هیأت جهانی تغییرات اقلیمی IPCC را سیاسی دانسته و معتقدند این ارگان بین دولتی و علمی نتایج جهت داری از تحقیقات علمی گرفته و به دنبال محدود کردن کشورهای در حال توسعه از جمله ایران از مسیر توسعه هستند. و عده ای دیگر از این صاحبنظران نتایج منتشر شده از تغییر اقلیم را یک حقیقت علمی دانسته و معتقدند برای ادامه حیات بشری راهی جز محدود کردن فعالیت های صنعتی و تغییر الگوی مصرف منابع فسیلی نداریم.

میزگرد تغییر اقلیم در خبرگزاری مهر به منظور تبادل نظر در این باره میان موافقان و مخالفان مفهوم رایج تغییر اقلیم شکل گرفت و با دعوت از یوسف قویدل اقلیم شناس و عضو هیأت علمی دانشگاه تربیت مدرس و احد رئیس مرکز ملی خشکسالی و مدیریت بحران سازمان هواشناسی سعی کرد به تبیین بهتر این موضوع بپردازد. متن پیش رو بخش نخست گزارشی از میزگرد برگزار شده است که در ادامه خواهید خواند.

قویدل: بحث تغییر اقلیم یک بعد علمی و آکادمیک و یک بعد سیاسی دارد. آنهایی که علمی بررسی می کنند، تغییر اقلیم را به گونه ای می بینند و مردم عوام اقلیم را طور دیگری تحلیل می کنند. برای مثال گاهی از زبان مردم می شنویم در دهه های گذشته زمستان های طولانی و سردی وجود داشته که دیگر آنها را تجربه نکرده اند، و آن را دلیل بر گرم شدن زمین می دانند، این اطلاعات در واقع حسی بوده و مبتنی بر آمار و اطلاعات هواشناسی نیست، از بعد سیاسی هم این گمانه زنی ها انجام می شود که برداشت علمی از مسائل تغییر اقلیم نیست و سیاستمداران براساس مسائل سیاسی روز این پدیده را تبیین می کند و به همین دلیل یک رئیس جمهور آمریکا این مسئله را قبول کرده و رئیس جمهور بعدی آن را قبول نمی کند.

از نظر آب و هواشناسان، تغییر اقلیم به معنی جابجایی موقت یک ایستگاه هواشناسی در سیستم طبقه بندی اقلیمی است اما باید به این نکته هم توجه داشته باشیم که در دنیا، رسانه ها و سازمان ها و مؤسسات بزرگی مثل ناسا که تحت سلطه کشورهای پیشرفته فعالیت می کنند داده ها و اطلاعاتی را در در مسائل علمی به ما منتقل می کنند که ممکن است بر مبنای سیاست های این کشورها دستکاری شده باشد. بعید است که با هزینه هایی که برای این سازمانها می شود به همین راحتی و بدون دریافت امتیازی اطلاعات در اختیار دیگر کشورها قرار بگیرد. مسائل مربوط به تغییر اقلیم هم اینگونه است، داده های موجود عموماً از طریق undp (برنامه عمران سازمان ملل متحد)که یکی از سازمانهای وابسته به سازمان ملل متحد است، ارائه می شود که کاملاً سیاسی و تحت نظر و تدبیر کشورهای غربی اداره می شود که مسلماً منافع خاص خودش را دنبال می کند.

از نظر آب و هواشناسان تغییر اقلیم به معنی جابجایی موقت یک ایستگاه هواشناسی در سیستم طبقه بندی اقلیمی است و تنها به تغییرات دما و بارش توجه نمی شود، یعنی دما و بارش باید به نحوی تغییر کند که جای آن ایستگاه در سیستم طبقه بندی اقلیمی جابجا شود مثلاً اگر امروز آب و هوای تهران گرم و خشک است در این طبقه بندی به گرم و مرطوب تبدیل شود. یعنی باید با تغییرات وسیعی دما و بارش به صورت توأمان مواجه شویم، در صورتی که اکنون بسیاری از ایستگاه های سنجش ما فقط در مقدار بارش مورد مطالعه قرار می گیرند و بر این مبنا گفته می شود که دچار تغییر اقلیم شده ایم. درست است که بارش تغییر کرده اما نه به آن مقدار که تغییر اقلیم صورت گرفته باشد

گرمایش جهانی محلی از اعراب ندارد، زمین رو به سردی می رود آیا این تغییرات یکباره اتفاق می افتد؟

قویدل: وقتی از آب و هوا صحبت می کنیم در سیستم تغییر اقلیم مقیاس زمانی دارند و سیکل های هواشناسی در آن اتفاق می افتد. برای مثال سیکل لکه های خورشیدی ۱۱ ساله است و هر ۱۱ سال یکبار یک تغییر ایجاد می کند. سیکل های بلند مدتی نیز مثل سیکل ۲۲ ساله وجود دارد یا و سیکل هایی که از بدو پیدایش زمین وجود داشته اند نیز مورد بررسی قرار می گیرد که این سیکل ها آب و هواهای مختلفی را بر سال های عمر زمین حاکم کردند. اگر از این دید نگاه کنیم می بینیم که گرمایش جهانی محلی از اعراب ندارد؛ چون در حال حاضر با توجه به گرماهایی که در دوران های گذشته زمین شناسی مواجه بودیم، رخ نداده بلکه در حال حاضر زمین رو به سردی می رود.

مگر چه حد گرمایی باید رخ دهد؟

قویدل: زمانی که ما (انسان) روی کره زمین نبودیم، دی اکسید کربن از میزان حال حاضر ۳ - ۴ برابر بیشتر بوده در این شرایط اما دما هم پایین تر بوده است. اینکه می گویند دی اکسید کربن عامل گرمایش جهانی است با این پیش زمینه ها یک پارادوکس خیلی شدید به وجود می آورد.

می توان برعکس به این مسئله نگاه کرد که گرمایش باعث افزایش دی اکسید کربن می شود؟

قویدل: این مسئله را باید موشکافانه بررسی کنیم، اینکه می گویند دی اکسید کربن عامل گرمایش جهانی است در جدیدترین کتاب منتشر شده درباره «فرضیه ظهور و افول دی اکسید کربن در نظریه تغییر اقلیم» مورد نقد قرار گرفته است.

سطح دی اکسید کربن زمین از ۲۵۰ ppm به ۴۳۰ ppm افزایش یافته است،این افزاش باعث شد سال ۲۰۱۶ به عنوان گرم ترین سال زمین ثبت شود

وظیفه: اقلیم مؤلفه های مختلفی دارد و انسان در طول زمان یاد گرفته است، بسیاری از مؤلفه ها را ثبت کند که از مهمترین این کمیت ها، دما و بارش است که بسیار اهمیت دارد چون زندگی ما به آن وابسته است. در مقیاس جهانی حتی جنگ ها و نبردهای کشورها بسیاری بر سر مسئله آب شکل گرفته است. در حال حاضر هم اتیوپی سودان و مصر بر سر سدی که در اتیوپی ساخته شده است، درگیر شده اند. دما هم کیفیت زندگی را تعیین می کند هرچند درجه افزایش و کاهش دما باعث تغییرات زیادی در استفاده از انرژی می شود. در حال حاضر در مناطقی از قطب که هزاران سال یخ انباشت شده داشتند می بینیم که یخ ها آب شدند. در قطب شمال و جنوب و مناطقی از خشکی از ۶۵۰ هزار سال یخی بودند ولی با افزایش سطح دی اکسید کربن زمین، این یخ ها آب شدند.

براساس آخرین بررسی های انجام گرفته هیچ گاه مشاهده نشده سطح دی اکسید کربناین یخ ها از ۱۱ هزار و ۷۰۰ سال قبل، چنین بالا رود و از حدود ۲۵۰ ppm بیشتر باشد، در حالی که در حال حاضر تعداد ذرات دی اکسید کربن به حدود ۴۳۰ ppm رسیده است که سرعت رشد آن در سال های ۲۰۱۴ به بعد افزایش چشمگیری یافته است. و این افزاش باعث شد در سال ۲۰۱۶ گرم ترین سال ثبت شده بر روی کره زمین را داشته باشیم.

تب زمین با استفاده از داده های هواشناسی که بیش از ۶۰ هزار دستگاه در کره زمین با دقت ۱.۱۰ درجه از ثبت می شوند و هیچکس عمداً آنها را تغییر نمی دهد، انداره گیری می شود، مگر اینکه دچار خطای سهوی شوند. ماهواره هواشناسی هم به کمک آمدند و این اطلاعات را ثبت می کنند، هرچند به دقت داده های ایستگاههای زمینی نیستد، ولی دقت قابل اعتنایی دارند و بعید می دانم در دنیا داده ها را تغییر دهند و با آنها بازی کند تا نشان دهند، زمین گرم می شود.

کشورهای تولید کننده دی اکسید کربن عاملان اصلی گرمایش شناخته شده اند و این مساله باعث شده یخ های قطب جنوب بسیار سطحشان تغییر کرده و در قطب شمال هم از سال ۱۹۷۰ تا سال های اخیر سطح یخی به نزدیک صفر رسیده به طوری که کشتیرانی در این منطقه رونق گرفته است. در کنار این مسائل اسیدیته اقیانوس ها هم افزایش یافته صخره های مرجانی به شدت تخریب شده اند و حدود یک درجه به احتمال زیاد به دمای زمین افزوده شده است. میانگین ۰.۸ درجه تا ۱.۲ دهم درجه نسبت به عصر صنعتی شدن افزایش دما را داشته ایم و این افزایش در سطح جهانی رخ داده است.

ایران در طول ۱۰۰ سال گذشته ۴ درجه افزایش دما داشته است و میانگین بارش ها ۴۰ میلیمتر طی ۵۰ سال اخیر در کشور کاهش داشته است

در دهه های ۵۰ ساله گذشته ایران هم مشاهده می کنیم که هر دهه ۰.۴ درجه سلیوس افزایش دما داشتیم که در طول ۱۰۰ سال ۴ درجه سلسیوس افزایش را نشان می دهد. طوفان های دریایی و قاره ای در سال های اخیر فرکانس بیشتری یافته اند و الگوی بارش ها تغییر کرده و در مجموع می توان گفت، گرمایش زمین در برخی از مناطق به نفع ساکنین آن شده است یعنی مناطقی که یخ بودند قابل کشت شدند. ولی برای برخی مناطق از جمله ایران اینگونه نیست. طی ۵۰ سال گذشته میانگین بارش ها از ۲۷۵ میلی متر بوده و در سال های اخیر این میانگین به ۲۳۵ میلی متر کاهش یافته است. این ۴۰ میلی متر کاهش، هر سال یک میلی متر برآورد شده که از حد متوسط بارش های کشور کاسته شده است و می توان نتیجه گیری کرد که مجموعه این اتفاقات بر روی زمین، تغییر اقلیم ایجاد شده است. یک درجه تغییر عدد کوچکی نیست. وقتی یخی به مساحت قطب شمال و صفحات یخی گرینلند که ۳۰۰ میلیارد تن هستند آب می شوند. افزایش دمای اقیانوس ها را به وجود می آورند. سیاستمدارانی که به منافع ملی کشورشان اهمیت می دهند تصمیم می گیرد در مقابل این تغییرات اقلیمی واکنش نشان دهند.

اینکه گفته می شود دمای زمین در زمان های بیش از حال حاضر با بوده است اطلاعاتی درباره آن در دسترس است اما با توجه به گزارش های آی پی سی اندازه گیری ها هیچ وقت تعدادشان فراتر از ۵۰ ppm نرفته است.

مبنای اندازه گیری ها چیست؟ این اندازه گیری ها به چه زمانی باز می گردد؟

وظیفه: مفهوم که درباره تغییر اقلیم صحبت می کنیم در واقع مربوط به زمان پس از عصر صنعتی شدن است.

قویدل: من با موارد مورد اشاره ایشان موافقم و می دانم صنعتی شدن پیامدهای را ایجاد می کند اما علت تغییر و ساز و کار تغییر اقلیم چیست؟ IPCC آن را اصلی انسانی و انسان ساز می داند. در حالی که ایجاد تغییرات آب و هوایی خیلی سخت است و بعید است انسان در این حد وسیع بتواند آب و هوا را تغییر دهد چون اگر این قدرت را داشت می توانست آب و هوا را به نفع خودش هم تغییر دهد. پروژه های در کشورهایی مثل آمریکا وجود دارد که در مقیاس محدود می تواند آب و هوا را تغییر دهند.

نگاه IPCC به مساله تغییر اقلیم سیاسی است و برخلاف تبلیغات موجود، گرما عامل افزایش دی اکسید کربن است نه برعکس

همان چیزی که از آن به عنوان «هارپ» یاد می شود؟

قویدل: این موضوع به بخش تخیلی جنگ ستارگان باز می گرد و جنبه روانی دارد. آن طور که تبلیغ می کنند در آن حد و اندازه نیست، اگر آمریکایی ها می توانستند با هارپ زلزله ایجادکنند، تا حالا ایران را نابود کرده بودند آقای وظیفه می گویند یخ های قطبی در حال آب شدن هستند در حالی که این مسئله برای جغرافی دانان امری طبیعی است. در شاخه ای در علم جغرافیا به نام "ژئومورفولوژی" وجود دارد که آثار به جای مانده از یخچال های طبیعی در طول دوران های زمین شناسی را بررسی می کند، در این بررسی ها می بینیم که حتی در تهران هم یخچال طبیعی وجود داشته است. من معتقدم میانگین جهانی دما آنچنان تغییر نکرده و باید مسئله تغییرات آب و هوایی پیچیده تر نگاه کنیم. در میان گازهای گلخانه ای که عامل گرمایش جهانی می دانند، متان عامل گرمایش بیشتری نسبت به دی اکسید کربن است ولی IPCC آن را عامل اصلی نمی کند چون مساله سیاسی است.

هرچند نمی خواهم وارد این حیطه شود اما خواه ناخواه اتفاق افتد ماجرا از این قرار است که اگر دی اکسید کربن را عامل گرمایش بدانیم به صورت طبیعی محدودیت انتشار به سمت کشورهای نفت خیز و تولیدکننده نفت می رود و اگر متان را عامل اصلی معرفی کنیم انگشت اتهام به سمت کشورهای پیشرفته و غربی است. به اضافه اینکه متان علاوه بر اینکه قدرت گرمایش بالاتری دارد به صورت غیر مستقیم هم به تولید دی اکسید کربن کمک می کند. در واقع عامل گسیل متان، دامپروری است، در دامداری صنعتی برای اینکه دام ها را تغذیه کنند، جنگل های طبیعی که تله اصلی دی اکسید کربن هستند را از بین برند و در واقع طبیعت را به زمین کشاورزی تبدیل می کنند. در حالی که مخزن اصلی دی اکسید کربن اقیانوس ها هستند، اینکه می بینیم بین دما و دی اکسید کربن هماهنگی وجود دارد به خاطر این مسئله است که وقتی هوا گرم تر می شود آب اقیانوس ها تبخیر می شوند و دی اکسید کربن محلول در آب از آن آزاد شده و وارد جو می شود و به صورت طبیعی دی اکسید کربن با دما بالا می رود. بنابر این گرما عامل افزایش دی اکسید کربن است نه برعکس.

آقای وظیفه می گویند مبنای اطلاعاتی که می دهند IPCC است، مستندات شما از چه منبع علمی است؟

قویدل: همان کتابی که در ابتدا گفتم، کتابی هم درباره ایمیل های هک شده دانشمندان ناسا وجود دارد که کمک کننده است، اگر کلمه رسوایی اقلیمی (Climategate) را در گوگل سرچ کنید به این دستکاری های داده ای پی می برید. در این کتاب کاملاً توضیح داده که چطور داده های تغییر اقلیم دستکاری شده اند. درباره افزایش دما باید بگویم این مساله طبیعی است. معتقدم به صورت طبیعی ما در دوره گرمایش قرار داریم و در دوره بعد به دوره سرمایش می رسیم. ما در دوره بین یخبندانی قرار داریم، هوا به صورت طبیعی گرم است و دوباره به سمت سرمایش حرکت می کند. پیش بینی های موثق از لکه های خورشیدی وجود دارد که می گوید در حال ورود به سیکل بیست و ششم این لکه ها قرار داریم که با کاهش لکه های خورشیدی دوره سرمایش آغاز می شود.

پیش بینی شده این اتفاق بین سال های ۲۰۲۵ تا ۲۰۳۰ آغاز شود و دمای زمین به شدت افت خواهد کرد. وقتی از لکه های خورشیدی صحبت می کنیم باید به این مسئله توجه داشته باشیم که عوامل تغییر دهنده اقلیم به دو دسته تقسیم می شوند، اولیه و ثانویه. وقتی از دسته اولیه صحبت می کنیم منظور خورشید است که با کوچک ترین فعالیت خورشیدی روی آب و هوا تأثیرات عمیق می بینیم اما عامل ثانویه مثل گازهای گلخانه ای هستند که انرژی که وارد جمع و زمین می کنند، کم و زیاد می شود اما عامل اصلی و خورشید است و فاکتور آن لکه های خورشیدی هستند. پیش بینی ها نشان می دهد در حال نزدیک شدن به سیکل بیست و ششم هستیم که به شدت با کاهش دما مواجه می شویم.

باید بر این موضوع تاکید کنم که اگر دی اکسید کربن نباشد، جهان وجود ندارد چون بخش عمده ای از جمعیت جهان از غلات تغذیه می شوند که میزان دی اکسید کربن از حد طبیعی پایین بیاید، دچار قحطی می شویم.

می خواهم بگویم تا مقداری تبلیغات سیاسی در این زمینه انجام شده است، سیستم آب و هوای کره زمین پیچیده و غیر خطی عمل می کند و به شدت آشوب مند است یعنی برای پیش بینی فعالیت های آتی این سیستم باید به طور کلی آن را بشناسید و بر اساس آن پیش بینی کنیم اما آیا ما کل سیستم اقلیمی زمین را می شناسیم؟ مسلماً ما کل داده های زمین را در اختیار نداریم، این مساله باعث خطای ما می شود. اگر بخواهیم زمین را با ۴ میلیارد و ۸۰۰ میلیون سال عمر به درستی بشناسیم، باید کل داده های این دوران را داشته باشیم. اینکه درباره آب و هوای جهان از دوره صنعتی صحبت می کنیم، مثل این است که قسمت انتهایی سیر زمین را در نظر بگیریم و نسبت به کل تحولات آن اظهار نظر کنیم. در حالی که این نوساناتی که از آن صحبت می شود، دائمی است. برای اینکه کمی این موضوع به ذهن نزدیک بشود، تصور کنید که اقلیم کره زمین دارای چهار فصل است. الان در تابستان زمین قرار داریم و عمر انسان تنها به یکی از این فصول بر می خورد، مشکل اصلی ما این است که تحولات زمین را نسبت به سن خودمان می سنجیم. البته بنیان های اقلیمی بخشی از این مسئله هستند و بخشی از آن مربوط به جامعه و کاربرد آن است از آنجایی که انسان به کوچک ترین تغییرات آب و هوایی واکنش نشان می دهد این مسائل را منفعت طلبانه می سنجد.

اگر تغییرات اقلیمی موردنظر را با رویکرد آثار آن به جامعه انسانی و کاربردی آن برای حیات بشر بدانیم، آیا این تغییرات کاملاً برای کشور ما منفی محسوب می شود؟

وظیفه: بله صددرصد. کشور ما گرم و خشک است و میانگین بارش ما ۱.۴ دهم میلی متر و از متوسط جهانی است و هر سال یک میلیمتر بارندگی ما کاهش می یابد. بنابراین حساسیت این تغییرات آب و هوایی برای ما بیشتر از دیگر کشورهاست. اینکه در دوره های طولانی چه اتفاقی برای زمین افتاده مطمئن نیستم. اما این را می دانم زمین نسبت به گذشته در شرایط بدی است. ایستگاه های بسیاری در دنیا راه اندازی شده که در آنها وضعیت تغییرات اقلیمی زمین سنجش می شود. چون آب و هوا از بعد اقتصادی برای جهان مؤثر است و به همین دلیل تا سال ۲۰۴۰ تا ۲۰۴۵ برای ماهواره های سنجش برنامه ریزی شده است.

کسانی که درباره سرمایش زمین و اثر لکه های خورشیدی بر آن صحبت می کنند فیزیک اقلیم را نمی توانند تشریح کنند

آقای قویدل می گویند بر اساس پیش بینی های لکه های خورشیدی دوره های یخبندان داشته ایم و در حال نزدیک شدن به این دوران هستیم آیا این مسئله را قبول دارید؟

وظیفه: پس از دوره صنعتی شدن چندین بار لکه های خورشیدی را داشته ایم کسانی که می گویند این لکه ها در حال نزدیک کردن زمین به حالت سرمایش است فیزیک مسئله نمی تواند تشریح کنند اینکه آیا لکه های خورشیدی باعث می شود، تشعشعات خورشیدی کمتری به زمین برسد. اساساً در ۵۰ سال گذشته که دوره های ۱۱ ساله لکه های خورشیدی زمین هم وجود داشتند، با روند گرمایشی مواجه بوده ایم.

سال پایه اندازه گیری ها چی زمانی بوده است؟

قویدل: ۱۹۶۱ تا ۱۹۹۱ یک دوره ۳۰ ساله که غلط است.

وظیفه: میانگین سال هایی که به شدت ما در شرایط صنعتی شدن بودیم و دی اکسید کربن مبنای گرمایش قرار گرفته است. در گزارش های IPCC که هزاران دانشمند درباره آن اظهارنظر می کنند و مقالات مقبولی در مجلات دنیا از این اظهارات به چاپ رسیده است و این موضوع را تأیید شده است. تاکید من بر روی دیده بانی است، نمی توان مسائل علمی را حاشا کرد. کسی معتقد نیست تنها دی اکسید کربن زمین را گرم می کند، افزایش متان هم به دلیل افزایش جمعیت زمین بوده است. چندین ماهواره در مدار به طیف سنجی گازها مشغولند و می توان متوجه شد در کدام مناطق، دی اکسید کربن بیشتر است و کجا دیگر گازها افزایش یافته اند.

اگر همه چیز را سیاسی بدانیم پس باید دست روی دست بگذاریم و زمین را با همین بهم ریختگی رها کنیم

ما زمین را یکپارچه می بینیم بخش عمده ای در سطح زمین زیر لایه های شهرسازی است. مسئله ما این است که در تغییرات آب و هوایی با عدم قطعیت مواجه ایم، ولی عدم قطعیت نباید باعث بی برنامگی شود. در عالم هواشناسی همین گونه است ممکن است در پیش بینی های روزانه دقت اندازه گیری مدل ها ۱۰۰ درصد نباشد اما این مساله باعث نمی شود که ما به پیش بینی نپردازیم. گاهی هم خطا دارد و ممکن است خروجی مدل ها با واقعیت فرق داشته باشد، این مسئله در همه جای دنیا رایج است و به همین دلیل در هواشناسی به سمت پیش بینی های توده ای گرایش پیدا کرده ایم. ضمن اینکه عملکرد جو برای همه کشورها یکسان نیست امسال منطقه ای در شمال و مرکز دچار ترسالی ملموس شدند در حالی که غرب کشور که سال گذشته ترسایی استثنایی را تجربه کرده بود امسال به حد زیر نرمال بارش داشته است. در کشور ما ۵۰ سال داده از ایستگاه های که مطمئن هستیم درست اندازه گیری می شوند جمع آوری شده و نباید با آن ها بی توجه باشیم اینکه از عدم قطعیت صحبت کنیم و تغییر اقلیم را به مسائل سیاسی ربط دهیم درست نیست اگر این طور باشد باید دست روی دست بگذاریم و زمین را با همین به هم ریختگی به حال خود رها کنیم.

قویدل: بخشی از دانش آب و هواشناسی مربوط به دیرینه شناسی است که اقلیم زمان های گذشته را بررسی می کند، این علم بسیار دقیق است نمونه ساده آن مربوط به حلقه های ایجاد شده در درختان کهنسال است که آثار دما و رطوبت در آنها مشخص است و بر خلاف داده های هواشناسی این داده ها خطا ندارند.

اگر توافق پاریس را بزنگاه فعالیت های جهانی در زمینه تغییرات اقلیمی بدانیم، شرایط کشور ما چگونه خواهد بود؟

قویدل: در مسئله توافقنامه پاریس باید بگویم، اگر قرار است کار علمی انجام شود باید اقلیم شناسان وارد عمل شود که کارشان بر روی تغییر اقلیم است، چون همه اقلیم شناسان در موضوع تغییر اقلیم تخصص ندارد و از دید علمی، هواشناسی کاملاً مقابل تغییر اقلیم است چون مسائل جوی کوتاه مدت را بررسی می کند در حالی که مقیاس تغییر اقلیم بلندمدت است.

پس بنابراین آمارهای پنجاه سال کافی نیست؟

وظیفه: نه کافی نیست. گاهی داده های ما به ۱۸۴ سال قبل باز می گردد آمار به ما دروغ نمی گوید ما می خواهیم از آمار و داده ها چیزی را استنباط کنیم.

قویدل: سردمداران مسئله تغییر اقلیم در دنیا دانشمندان IPCC هستند در حالی که گروهی به نام NIPCC وجود دارند که کاملاً نظر مخالف آنها را بیان می کنند، IPCC تحت لوای سازمان ملل متحد فعالیت می کند و می دانیم که هیچگاه این سازمان های جهانی به نفع کشور ما توافق و تفاهمی نمی کند. اگر نگاه انتقادی داشته باشیم باید بپرسیم چرا مدل ها همیشه نشان می دهند که خاورمیانه با بیشترین میزان مخاطرات تغییر اقلیم مواجه می شود آیا این مسئله تصادفی است؟ زمانی که با مدل های GCM (ریزمقیاس نما) برای بررسی تغییر اقلیمی کار می کردم و از طرفداران نظریه تغییر اقلیم بودم به این نتیجه رسیده اند که این مدل ها در اصطلاح بلک باکس هستند یعنی ورودی و خروجی نامشخصی دارند و مشخص نیست بر سر داده ها در این مدل ها چه آید.

علت اینکه ما نمی توانیم پیش بینی درستی داشته باشیم این است که در مقیاس های کلان به بررسی اوضاع نمی پردازیم می گویند دی اکسید کربن که وارد جو می شود باعث گرمایش زمین است سوال این است که آیا در آینده هم باعث گرمایش زمین می شود در حالی که ما در جو چیزی به نام سینرژی داریم. ما سیستم اقلیمی و تمام عوامل مؤثر آن را نمی شناسیم. آیا در مدل ها انفجار هسته ای که این همه انرژی وارد جو می کند اندازه شدیدی شده است؟ در کنار این مسائل نظریه به نام «گایا» وجود دارد که می گوید سیستم اقلیمی کره زمین خود تنظیم است تا حدی ناملایمات را تحمل می کند و پس از آن خود تنظیم می شود، برای مثال می توان سیل را مورد مثال قرار داد که به همین شکل اتفاق می افتد در واقع سیل به نوعی سیستم خودتنظیم زمین است هیچ وقت در IPCC به این مباحث توجه نمی شود.

جدیدترین نظریه هایی که مربوط به اثرات کیهانی بر اقلیم است تا به حال در این مجمع مطالعه نشده در حالی که برای نتیجه گیری صحیح باید همه نظریات در مسائل علمی دخالت داده شود. ضمن اینکه در کشور ما کسانی درباره تغییر اقلیم اظهارنظر می کنند که در این زمینه تخصص ندارند و ما به این روش به نتیجه نمی رسیم. من معتقدم افزایش سطح دی اکسید کربن آنچنان بر دمای ایران تأثیر ندارد، این را بر اساس فعالیت های علمی ام می گویم. در رساله دکتری روی این مسئله کار شده است. تأثیر لکه های خورشیدی شاید در هواشناسی مورد توجه قرار نگیرد اما یکی از فاکتورهای تغییرات آب و هوایی محسوب می شود؛ لزومی ندارد تحقیقات را که IPCC انجام دهد. مبنای تصمیم گیری در کشور خودمان قرار دهیم اگر دی اکسید کربن را عامل افزایش دمای ایران در نظر بگیریم، در بهترین حالت ۱۶ درصد تغییرات گرمایشی ما مربوط به آن است آن هم در ۸ ایستگاه، یعنی از میان ۳۲ ایستگاه، در ۲۴ ایستگاه هیچ همبستگی با دی اکسید کربن دیده نمی شود.

مهر

کلید واژه :

دمای جهان

،

کاهش

،

تغییر اقلیم

ثبت نظرات
captcha