کد خبر : ۳۴۷۶۹۵
زمان انتشار :
facebook telegram twitter google+ cloob Yahoo print

پایگاه خبری محیط زیست ایران

رمان نویسی که کرونا را پیشگویی کرد

لارنس رایت نویسنده کتاب «آخر اکتبر» می گوید: قرار بود این رمان فقط یک هشدار باشد و هنوز این خبرهای هولناک را نشنیده بودیم.

رمان نویسی که کرونا را پیشگویی کرد

به گزارش پایگاه خبری محیط زیست ایران، صبح نو نوشت: اگر نویسنده ای، فقط کمی قبل از کرونا، رمانی دربارۀ عالم گیرشدن ویروسی کشنده تحویل انتشارات بدهد، بیشتر باید جزو پیشگوها حسابش کرد تا رمان نویس ها، حتی شاید همه چیز بوی توطئه بگیرد؛ اما لارنس رایت برای نوشتن آخرین رمانش نه از الهام استفاده کرده و نه از اطلاعات سری. او وقتی می خواهد رمان بنویسد، مثل روزنامه نگارها دربارۀ موضوع تحقیق می کند. رمان اخیر او، «آخر اکتبر»، سرشار از اطلاعات ویروس شناسی و تاریخچۀ همه گیری هاست. او می گوید: «شما می گوئید پیشگویی، اما من فقط به پیش بینی دانشمندان گوش دادم.»

این ویروس جدید ابتدا در شرق آسیا دیده شد. پیش پای بهار، یک بیماری همه گیر سراسر جهان را گرفت. در آمریکا کسب وکارها تعطیل و فرودگاه ها خالی شدند، اطلاعات نادرست فراگیر شدند. رئیس جمهور که شخصی تفرقه انداز و مشغول تخت برنزه کننده اش در کاخ سفید است، مدام بی پایه اطمینان خاطر می دهد و از معاون خشکه مقدس دروغگویش می خواهد این همه گیری را مدیریت کند. این می تواند خلاصه ای از اتفاقات دو ماه گذشته باشد، اما پیرنگ «آخر اکتبر»، رمان جدید لارنس رایت که با هیجان بسیار دست به دست می شود، شباهت غریبی به واقعیت دارد: «شیوع جهانی یک بیماری مهلک، بی هیچ درمان شناخته شده ای در میان سیل اطلاعات در اواخر دهۀ ۲۰۱۰.»

«ترسناک است»؛ این جملۀ رایت، نویسندۀ نیویورکر و روزنامه نگار برندۀ جایزۀ پولیتزر است که در مصاحبه اش با گاردین دربارۀ آیندۀ سوررئال انتشار رمان خود گفت که موضوعش همه گیری جهانی است، آن هم دقیقاً همزمان با همه گیری در جهان واقعی؛ «قرار بود این رمان فقط یک هشدار باشد و هنوز این خبرهای هولناک را نشنیده بودیم. هر گاه روزنامه را باز می کنم انگار لای کتاب خودم را باز کرده ام؛ عجیب است».

لارنس نگارش رمان را در ۲۰۱۷ آغاز کرد (متن نهایی خود را در تابستان ۲۰۱۹ تحویل داد). آخر اکتبر پیرنگی تحقیق شده و دقیق دارد: جهان با بیماری مهلکی که زیرمجموعۀ آنفلوآنزای اسپانیایی ۱۹۱۸ است، مواجه می شود؛ داستانی که با نثری بی رحمانه و تندوتیز بیان می شود. مهارت و تخصص، نقاط قوت داستان هستند؛ قهرمان آمریکایی رایت، دکتر هنری پارسونز، ویروس شناسی زیرک است که با احساساتی قوی درگیر کار مراکز کنترل و پیشگیری از بیماری شده است. او در گذشته ای مشکوک از یک آزمایشگاه سری در فورت دتریک مریلند جدا شده است. هنری که مرگ ومیر گسترده ای در یک اردوگاه کار اجباری در اندونزی نظرش را جلب کرده است، به جاکارتا می رود و در آنجا «ویروس کنگولی» را کشف می کند که نام اردوگاه را بر خود دارد و نوع جدید و هولناکی از ویروس همراه با خونرویِ آنفلوآنزاست.

شیوۀ نگارش رایت علمی و خنثی است؛ خواننده به حفره های سینه، ریه های پر از مایع، بدن های کبود بر اثر سیانور یا کمبود اکسیژن نگاه می کند. اردوگاه کنگولی قرنطینه می شود و نهادهای بهداشتی مختلف موج موج نیرو می فرستند؛ افرادی که مثل هنری، پزشکان همه گیری ابولا در ۲۰۱۴ در آفریقای غربی هستند. اما وقتی یک رانندۀ تاکسی که نادانسته مبتلا بود در کنار سه میلیون فرد دیگر به حج می رود، تمام تلاش ها برای جلوگیری از شیوع بیماری با شکست مواجه می شود. طی چند روز افراد دسته دسته در سراسر جهان می میرند.

ایدۀ داستانی دربارۀ یک همه گیری مدرن در ۲۰۱۰ آغاز شد؛ زمانی که فیلمسازی به نام ریدلی اسکات رایت را تشویق کرد فیلمنامه ای دربارۀ پایان تمدن بنویسد. رایت که همواره در نقش یک روزنامه نگار؛ همه گیرشناس ها، میکروب شناس ها و ویروس شناس های «حقیقتاً خلاق و باهوش» را تحسین می کرد، گفت: «در ذهن من، احتمال اینکه یک همه گیری تمدن را به پایان برساند از هر چیز دیگر بالاتر بود». آن ها هرگز چنین فیلمی نساختند اما او بیان کرد: «همیشه دوست داشتم این کار را بکنم و فکر می کنم داستان خوبی هم می شد. به این نتیجه رسیدم که اگر بنا باشد دست به قلم شوم، اول باید تحقیق کنم؛ تحقیقاتی که نتوانسته بودم متن آن ها را برای نوشتن تکمیل کنم».

رایت که به خاطر تحقیقات کامل و باورنکردنی خود در آثار غیرداستانی اش شهرت دارد، در تحقیقات برای رمان، رویکردی روزنامه نگارانه داشت. تا آنجا که توانست مطالعه کرد و با متخصصان ارتباط گرفت (در بخش تقدیر و تشکر کتاب از متخصصانی از مؤسسات ملی بهداشت، کلمبیا و فایزر نیز تشکر شده بود). منابع او «همان افرادی بودند که در حال ساخت واکسن هستند؛ آن ها ذهن های برتر جهانند». آن ها به رایت کمک کردند تا راه خود را در هزارتویی پزشکی پیدا کند که در نیمۀ دوم رمان به آن می پردازد، یعنی زمانی که هنری پس از مدت ها قرنطینه می کوشد نزد خانواده اش در آتلانتا بازگردد. همچنین رمان را با جزئیات علمی قابل دسترس و غنی دربارۀ ویروس ها، سلاح های بیولوژیک و همه گیری های گذشته می آرایند.

رایت ابتدا ویروس کنگولی را ادامۀ آنفلوآنزای اسپانیایی ۱۹۱۸ می دانست که بهار به ایالات متحده هم رسید، در تابستان فروکش کرد و در پاییز با موجی کشنده تر بازگشت. عنوان «آخر اکتبر» به بزرگداشت مرگبارترین ماه در تاریخ آمریکا می پردازد که طی آن ۱۹۵۰۰۰ نفر جان باختند. «سؤالی که من از متخصصان می پرسیدم این بود: «اگر چیزی شبیه آنفلوآنزای ۱۹۱۸ در تمدن امروز ما سر برآورد، چه می شود؟ آیا آمادگی ما برای مقابله با آن بهتر از اجدادمان است؟ معلوم نیست پاسخ این سوال چه باشد»؛ البته ویروس خیالی کنگولی بسیار کشنده تر از کووید ۱۹ است و نرخ مرگ ومیر آن به سارس (۱۵ درصد) و مرس (حدود ۳۵ درصد) نزدیک تر است.
«آخر اکتبر» از بحران نسبیِ کنونی فراتر می رود و به سقوط کامل اجتماعی می رسد: دولتِ خزیده در پناهگاه، مدرسه های غارت شده، خودپردازهایی که هیچ یک وجه نقد ندارند. میلیون ها تن ازجمله سلبریتی هایی چون تیلور سوییفت در ایالات متحده می میرند، در برنامۀ تلویزیون ملی از چشم رئیس جمهوری خون می چکد، یکی از شخصیت ها امواج رادیو را بالا و پایین می کند و تنها الکس جونز، نظریه پرداز توطئه را پیدا می کند.

رایت در نوشتن نتیجۀ ژئوپلیتیک خود به پشتوانۀ تخصصی عمل کرده که از نوشتن کتاب های غیرداستانی قبلی اش پیدا کرده است؛ کتاب هایی دربارۀ درگیری در خاورمیانه (۱۳ روز در سپتامبر)، تعصب مذهبی (روشن شدن، گزارشی دربارۀ علم زدگی که به یک مستند اچ بی او در ۲۰۱۵ تبدیل شد) و جنگ بر سر ترور (بلندای برج، دربارۀ ارتباط القاعده با ۱۱ سپتامبر که سبب شد در ۲۰۰۷ جایزۀ پولیتزر را از آن خود کند).

خود او بیان کرد: «به دشمنی ها نگاه کردم، به رقابت ها و تصور کردم چه می شد اگر استرس را هم به این فضا اضافه می کردیم؛ یک همه گیری جهانی را. آن وقت چه می شد؟ خیلی ناراحت کننده است که این بازی اتهام زنی را همین الان هم تماشا کنیم و ببینیم که دولت ها تقریباً همانطور عمل می کنند که انتظار داشتیم».

هرچند تاکنون کتاب رایت، بیش از آنکه به اکنون مربوط باشد، حال و هوایی آخرالزمانی داشته، اما می تواند در پیش بینی عناصر متعدد همه گیری جهانی کووید ۱۹ ما را کمک کند: جرایم نفرت علیه گروه های اقلیتی که به خاطر شیوع ویروس متهم هستند (در این رمان، مسلمان ها)، کمبود دستگاه تنفس، اطمینان بخشی های بی مایه و ناموفق از سوی مدیران؛ اما او هم مانند بسیاری دیگر از متخصصان بهداشت عمومی شکست در آزمایش گرفتن را پیش بینی نمی کرد.
رایت دربارۀ افتضاح آزمایش گرفتن گفت: «من ترسیده بودم و غمگین بودم، زیرا در تجربۀ من مراکز کنترل و پیشگیری بیماری همواره یکی از مزایای برجستۀ دولت آمریکا بوده اند؛ چیزی که همیشه می شد رویش حساب کرد؛ تخصص شان، صبرشان و اعتبارشان و اینکه آدم ببیند این طور درمانده اند، واقعاً ناراحت کننده است».
او همچنین یکی از پیشرفت های امیدبخش این همه گیری جهانی را پیش بینی نکرده بود: «اتحاد شهروندان برای رعایت فاصله گذاری باوجود هزینه های فردی، اجتماعی، روحی و مالی بسیاری که همراه داشت»؛ درواقع نوعی هیجان وسواسی در خواندن کتابی که سرانگشتی به آتش واقعیت می زند و سریع دست پس می کشد، وجود دارد؛ واقعیتی که روزبه روز ناملموس تر می شود اما رایت مراقب است با پیشگویی مشتری جلب نکند.
او گفت: «از سر خوش شانسی حدس هایی زدم، اما عمده آن است که آنچه مردم به عنوان پیشگویی می خوانند همان چیزهایی است که متخصصان پیش بینی می کردند و به من گفتند». تخصص، کتاب های خلاصه نویسی، تمرینات فیلمنامه نویسی، «تمام این ها در دست بودند. هر کسی که علاقه مند بود می توانست از این اطلاعات استفاده کند و من علاقه مند بودم».

اما دربارۀ اینکه وضعیت عادیِ جدید را چطور تصور می کند، گفت: «فکر می کنم بر سر یک چندراهی هستیم. جنگ یا رکود یا همه گیری جهانی نوعی عکس رادیولوژی هستند تا ببینید زیر پوست جامعه ای که در آن زندگی می کنید چه می گذرد و واقعیت آن را ببینید؛ کاستی ها و توانمندی هایش را. فکر می کنم کاستی ها به وضوح آشکارند: تعصب، دشمنی های بین المللی غیرضروری، عدم آمادگی، بی احترامی به دانش، همۀ این ها نوعی از ویرانی را به بار آورده اند که نباید با آن مواجه می شدیم».

رایت که می داند ممکن است افراد از خواندن دربارۀ همه گیری جهانی فرسوده شده باشند، تصدیق می کند: «بسیاری از افراد از نظر احساسی آمادگی خواندن این کتاب را ندارند.» و امیدوار است افراد در حالی آخر اکتبر را به پایان ببرند که به «درک بهتری از بیماری، شیوع و خطرات همه گیری های جهانی رسیده اند و همچنین مانند من تحت تأثیر شجاعت و نبوغ کسانی قرار گرفته اند که با این بیماری مبارزه می کنند. به همین دلیل، کتاب به این افراد تقدیم شده است».

کلید واژه :

رمان نویسی

،

کرونا

،

پیشگویی کرونا

ثبت نظرات
captcha