کد خبر : ۳۴۷۵۹۴
زمان انتشار :
facebook telegram twitter google+ cloob Yahoo print

پایگاه خبری محیط زیست ایران

 «MS» را بیشتر بشناسیم

مالتیپل اسکلروزیس (MS) بیماری عصبی با علت ناشناخته است که سیستم اعصاب مرکزی یعنی مغز و نخاع را درگیر می کند، متأسفانه دانشمندان هنوز نتوانسته اند به علت واقعی این بیماری پی ببرند و از سوی دیگر درمان قطعی نیز برای این بیماری وجود ندارد.

 «MS» را بیشتر بشناسیم

به گزارش پایگاه خبری محیط زیست ایران، براساس این پژوهش: «مالتیپل اسکلروزیس یکی از شایعترین بیماری های نورولوژیک بوده که عمدتاً در بالغان جوان و به طور شایع تر در زنان بروز می کند مولتیپل اسکلروزیس(MS)  یک بیماری التهابی مزمن است که با ضایعات دمیلینه در مغز، طناب نخاعی و عصب چشمی مشخص می شود». محققان در پژوهشی با عنوان «مولتیپل اسکلروزیس» آورده اند: «اولین گام در روند تشخیص بیماری مالتیپل اسکلروزیس، آن است که پزشک از بیمار خود شرح حال کامل را بگیرد و بفهمد که چه بیماری هایی در سایر افراد خانواده وجود دارد و اینکه اولین علائم این بیماری از چه زمان شروع شده است. سپس پزشک اقدام به انجام معاینه می کند که این معاینه شامل بررسی قدرت عضلات، رفلکس ها، هماهنگی و حس بیمار است».

در این پژوهش توسط سعید سیاوشی دانشجوی کارشناسی ارشد مراقبت های پرستاری و سیمین تاج شریفی فر عضو هیأت علمی دانشکده پرستاری انجام شده آمده است: «این معاینات به پزشک کمک می کند که تعیین نماید چه قسمتی از سیستم عصبی ممکن است کار خود را به خوبی انجام ندهد. همین که پزشک تقریباً مطمئن شد که مشکل بیمار در سیستم عصبی مرکزی اش است، با استفاده از ام آر آی می توان تشخیص را قطعی کرد.

در آزمایش دیگری که پزشکان اغلب برای تأیید تشخیص بیماری مالتیپل اسکلروزیس از آن کمک می گیرند، آزمایش مایع نخاع است. وجود باندهای اولیگوکلونال در مایع نخاعی به این معنی است که التهابی در سیستم عصبی مرکزی وجود دارد. حدود ۹۰ درصد بیماران مبتلا به ام اس در مایع نخاعی شان این پروتئین ها (باندهای اولیگوکلونال) را دارا هستند. بنابراین پیدا کردن این پروتئین ها در مایع نخاعی و مشاهده علائم ویژه مالتیپل اسکلروزیس، می تواند پزشکان را به تشخیص قطعی این بیماری نزدیک تر کند.

علائم اولیه بیماری مالتیپل اسکلروزیس گرچه هر بیمار مبتلا به ام اس دچار علائم مختلفی می شود اما بیشتر بیماران یک یا چند علامت اولیه این بیماری که شامل اختلالات بینایی، خستگی، گرفتگی عضلات، افسردگی، سرگیجه، تغییرات خلق، درد، اختلال در تعادل بدن، فلج، اشکالات شناختی، بی اختیاری ادراری، ضعف، بی حسی و لرزش هستند را تجربه می کنند.

شایعترین اختلالات ذهنی که بیماران مبتلا به مالتیپل اسکلروزیس دچار آن می شوند، اختلال در تمرکز فکر، عدم یادگیری موارد جدید و اختلال در حافظه است. ۴۰ درصد بیماران مبتلا به مالتیپل اسکلروزیس از مشکلات خفیف روحی و روانی رنج می برند و حدود ۱۰ درصد هم مشکلات متوسط تا شدیدی دارند. بعضی از بیماران در به یاد آوردن نام اشیا مشکل دارند و یا اینکه به خوبی نمی توانند کلمات را در کنار هم قرار داده و جملات را بسازند اما فقط عده کمی در توانایی حل مشکلات خود ناتوان هستند».


شایع ترین نوع بیماری مالتیپل اسکلروزیس، نوع عود کننده - فروکش کننده است 


بر اساس این پژوهش: «حدود ۷۵ درصد بیماران در ابتدای شروع بیماری شان در نوع عود و بهبود قرار می گیرند که در این نوع، بیماری به طور ناگهانی دچار حملاتی می شود که یک یا چند قسمت از بدن را درگیر می سازد. سپس بیمار به طور کامل یا اینکه تا حدود زیادی بهبود می یابد و بیماری تا حمله بعدی که اتفاق بیفتد پیشرفت نمی کند. حمله بعدی می تواند خیلی زود یا اینکه سال ها بعد اتفاق بیفتد».

محققان معتقدند: «خطرناک ترین نوع بیماری مالتیپل اسکلروزیس، نوع پیشرونده- اولیه است که حدود ۱۵ درصد بیماران مبتلا به مالتیپل اسکلروزیس به این نوع دچار هستند. بیماران مبتلا به نوع پیشرونده-اولیه به طور پیوسته حال شان بدتر می شود و در بین حملات، حال شان هیچگونه بهبودی نمی یابد یا اینکه بهبود اندکی دارند. چنین بیمارانی اغلب در طی پنج سال اول بروز بیماری شان دچار ناتوانی های شدیدی می شوند.

بیماران دچار مالتیپل اسکلروزیس نوع پیشرونده- ثانویه ابتدا در نوع عود کننده-فروکش کننده قرار دارند و در آخر نیز به نوع پیشرونده تغییر خواهند کرد. در طی ده سالی که از شروع بیماری می گذرد، حدود ۵۰ درصد بیماران که در ابتدا در نوع عود کننده- فروکش کننده قرار داشته اند در نوع پیشرونده-ثانویه قرار می گیرند. در عرض ۲۵ سال حدود ۹۰ درصد بیمارانی که مالتیپل اسکلروزیس آنها در نوع عود کننده-فروکش کننده قرار داشته است، به نوع پیشرونده-ثانویه تغییر خواهند کرد.


بیمارانی که به چهارمین نوع مالتیپل اسکلروزیس، یعنی نوع پیشرونده-عود کننده مبتلا هستند از ابتدا دچار ضایعات پیشرونده ای هستند اما در طی آن دچار حملات حاد نیز می شوند که علائم آن ظاهر شده و بعد از مدتی از بین می رود. حدود۶ تا ۱۰ درصد بیماران به این نوع از مالتیپل اسکلروزیس دچار می شوند. به غیر از این چهار نوع مالتیپل اسکلروزیس، پزشکان همچنین نوع خفیفی از این بیماری را شناسایی کرده اند که اصطالحا به آن نوع «حسی خوش خیم» گفته می شود. 

بیمارانی که به این نوع مالتیپل اسکلروزیس دچار هستند، دچار حملات می شوند که فقط باعث از دست رفتن بینایی یا حس های دیگر آنها می شود. این علائم موقتی بوده و این نوع مالتیپل اسکلروزیس خیلی به ندرت معمولاً باعث بروز ناتوانی های دائمی می شود، با این حال حملات آن می تواند مانند سایر انواع مالتیپل اسکلروزیس به صورت غیر قابل پیش بینی رخ دهد».

براساس این پژوهش: «درمان دارویی مالتیپل اسکلروزیس باید همچنین علائم و مشکلاتی که بر اثر حملات گذشته و فعلی مالتیپل اسکلروزیس در هر بیماری پدید می آید را برطرف کند؛ به عنوان مثال بیمارانی که دچار بی حسی یا گزگز و یا دردهای سوزشی هستند را اغلب به وسیله داروهای ضد تشنج مثل کاربامازپین یا داروهای ضد افسردگی مثل آمی تریپتیلین درمان می کنند. لرزش ها و حرکات غیرقابل کنترل را می توان با تجویز داروهای آرام بخش مثل آلپرازوالم درمان کرد.

همچنین، گرفتگی یا اسپاسم شدید عضلانی را اغلب می توان با داروهای شل کننده عضلات مانند باکلوفن یا دیازپام برطرف کرد. بیمارانی که دچار اسپاسم مزمن هستند و با این داروهای خوراکی مشکل آنها رفع نمی شود را می توان با کار گذاشتن یک پمپ حاوی داروی باکلوفن در ستون فقراتشان (به وسیله جراحی) درمان کرد. گاهی اوقات پزشکان، مقادیر بسیار کمی از داروی بوتوکس را به عضلاتی که دچار گرفتگی شده اند، تزریق می کنند.

با این روش، با هر بار تزریق، به مدت چندین هفته یا حتی چندین ماه، مشکل گرفتگی عضلات بیمار رفع می شود. این درمان بیشتر وقتی مؤثر خواهد بود که فقط یک یا دو عضله دچار اسپاسم یا گرفتگی شده باشند. بسیاری از بیماران مبتلا به مالتیپل اسکلروزیس که دچار مشکلاتی در کنترل مثانه و بی اختیاری ادراری هستند را می توان به وسیله داروهای آنتی کولینرژیک که باعث بلوک کردن نوروترانسمیتر استیل کولین می شوند یا استفاده از داروی پایین آورنده فشار خون به نام ترازوسین درمان کرد.

همچنین به نظر می رسد که مصرف بعضی از داروهای ضد افسردگی نیز می توانند در این موارد کمک کننده باشند. در واقع، داروهای ضدافسردگی که برای بیماران تجویز می شود تا مشکل افسردگی آنها در ارتباط با ابتلا به مالتیپل اسکلروزیس برطرف شود، باعث می گردد که گاهی اوقات گرفتگی یا اسپاسم عضلات آنها نیز رفع شود.

بیمارانی که دچار خستگی شدید هستند را می توان با داروی ریتالین که یک محرک سیستم اعصاب مرکزی است درمان نمود. این داروها را معمولا کودکانی که دچار اختلال بیش فعالی هستند تجویز می کنند. همچنین این دارو می تواند باعث بی اشتهایی و اعتیاد به دارو شود به همین دلیل بسیاری از بیماران ترجیح می دهند که از آن استفاده نکنند.


دوره مالتیپل اسکلروزیس غالبا غیرقابل پیش بینی است


دوره مالتیپل اسکلروزیس غالباً غیرقابل پیش بینی است، اما برخی عوامل می تواند پیش آگهی بیمار را پیش بینی کند. شاخص های یک پیش آگهی خوب جنس مونث، بیمارانی که شروع بیماری قبل از ۳۵  سالگی داشتند، آنهایی که تنها در یک ناحیه مغز حمله داشتند، بیمارانی که هیچگونه درگیری ساقه مغز نداشتند و بیمارانی که بعد از حمالت کاملاً بهبود یافتند، هستند.

یک پیش آگهی بد ممکن است با جنس مذکر، بیمارانی که بعد از ۳۵ سالگی مبتلا شدند، بیماران با حملات در چند ناحیه از مغز، آنهایی که درگیری در ساقه مغز داشتند (نیستاگموس و ترمور)، و بیمارانی که بعد از تشدید بیماری بهبود نیافتند، مشخص شود. برای دستیابی به کنترل موفق علائم، کنترل چندگانه جهت جلوگیری یا توقف چرخه علائم مورد نیاز است. ارتباط موثر، آموزش، تمرینات ورزشی، حمایت حرفه ای و مداخلات فارماکولوژیکی جهت کنترل موثر علائم مالتیپل اسکلروزیس حیاتی هستند».


این پژوهش در مجله دانشکده پرستاری ارتش جمهوری اسلامی ایران و در سال ۱۳۹۱ منتشر شده است.

کلید واژه :

MS

ثبت نظرات
captcha