کد خبر : ۳۴۴۰۶۵
زمان انتشار :
facebook telegram twitter google+ cloob Yahoo print

هشدار کارشناسان به فعالیت های کارخانه ید

پرونده پساب کانسار خزر در زمین سازمان انرژی اتمی

محیط زیست وجود «باریوم» و «آمونیوم» در کانسار خزر را تایید کرده و می گوید جای نگرانی نیست اما کارشناسان هر میزان از این مواد را ممنوع و خطرزا می دانند.

پرونده پساب کانسار خزر در زمین سازمان انرژی اتمی

به گزارش پایگاه خبری محیط زیست ایران، زهرا بهرامی: هفته خبرنگار بود که صنعت و معدن گلستان در اطلاع رسانی های پیاپی اعلام کرد تور رسانه ای برای بازدید از کارخانه ید «کانسار خزر» برگزار می شود اما روز بازدید اعلام شد مسئولان کارخانه نیستند و از یک کارخانه کوچک در بندرگز دیدار خواهیم کرد.

همین مساله، شائبه هایی درباره نگرانی مسئولان کانسارخزر از حضور رسانه ها را مطرح کرد تا این که چندی پیش، احتمال وجود مواد رادیواکتیو در پساب این کارخانه به سوژه یک شبکه های اجتماعی و سایت های خبری تبدیل شد.

این موضوع در حالی است که کانسار خزر درخواست طرح توسعه و افزایش ظرفیت تولید داده است. اما می گویند ورود پسآب صنعتی کارخانه ید در گلستان و ابهام در مدیریت فاضلاب این کارخانه باعث شده  اداره کل محیط زیست گلستان برای صدور مجوز بهره برداری «شورابه ید» و افزایش ظرفیت کارخانه «کانسار خزر» تعلل کند.

با این حال مدیرکل محیط زیست معتقد است؛ «جای نگرانی وجود ندارد و سازمان انرژی اتمی هم نگرانی در خصوص وجود مواد رادیواکتیو در فاضلاب القاء نکرده است».

صدور مجوز استحصال و بهره برداری از ید در حاشیه شرقی دریای خزر، نخستین بار در سال ۱۳۸۳ صادر شد و با بهره برداری از این کارخانه (کانسار خزر) گلستان به تنها استان تولید کننده و صادر کننده ید کشور تبدیل شد.

تبدیل شدن گلستان به تنها استان صادرکننده ید و قرار گرفتن ایران در لیست هفت کشور تولید و صادرکننده ید در جهان هرچند به ظاهر خبر مسرت بخشی برای استان کمتر توسعه یافته ای مانند گلستان محسوب می شد اما در فاصله ای کوتاه پس از بهره برداری از این کارخانه، نگرانی های زیست محیطی موجود در خصوص ورود فاضلاب صنعتی این کارخانه به تالاب اینچه شیرینی این خبر را به تلخی تبدیل کرد.

حالا بیش از یک دهه از آغاز عملیات اکتشاف و بهره برداری ید در گلستان می گذرد و مسئولان بلند پایه استان امید دارند تا پایان برنامه ششم توسعه تولید ۴۰۰ تن ید سالانه گلستان به دو هزار تن برسد اما فعالان محیط زیستی همچنان نگران صدور مجوزهای جدید طرح توسعه و افزایش ورود فاضلاب صنعتی کارخانه ید گلستان به تالاب اینچه هستند.

مجوز جدیدی صادر نشده است

نگرانی که مدیرکل حفاظت محیط زیست گلستان در گفتگو با ابعاد مختلف آن را تشریح و اظهار کرد: در یک سال اخیر مجوز طرح توسعه کارخانه ید در گلستان صادر نشده است اما در چند مرحله درخواست پروانه بهره برداری برای «شورابه ید» تحویل اداره کل حفاظت محیط زیست گلستان شده است.

امیر عبدوس افزود: «شورابه ید» کاری مشابه «کانسار خزر» انجام می دهد و مالکیت آن هم با مجموعه کانسار خزر است؛ آن ها درخواست پروانه بهره برداری داشتند که تاکنون به دلیل ابهام های موجود در مورد مدیریت پسآب آن مجوزی صادر نشده است.

پسآب کارخانه ید بسیار شور است و رها کردن آن در آب های سطحی مجاز نیست و باید به منبع پذیرنده ای تخلیه شود وی با بیان این که مجوز استقرار کارخانه شورابه ید در زمان مدیریت سابق اداره کل محیط زیست گلستان صادر شده و هم اکنون آماده بهره برداری است، به جزییات ابهامات موجود هم اشاره و اضافه کرد: در این واحد تولیدی حجم زیادی آب از دل زمین استخراج می شود، ید و احتمالا بُرُم (عنصر شیمیایی) آن در آینده جدا می شود؛ این آب یا باید به زمین و همان مخزنی که برداشت شده تزریق و یا روی زمین مدیریت شود.

مدیرکل حفاظت محیط زیست گلستان ادامه داد: پسآب کارخانه ید بسیار شور است و رها کردن آن در آب های سطحی مجاز نیست و باید به منبع پذیرنده ای تخلیه شود که آن منبع پذیرنده به لحاظ غلظت نمک با غلظت نمک حاصل از استحصال ید برابری داشته باشد.

زمان صدور مجوز استقرار تالاب اینچه خشک بود

وی با یادآوری این که کارخانه ید در گلستان در سال ۱۳۸۴ مجوز استقرار و در سال ۱۳۸۷ مجوز بهره برداری دریافت کرده است، بیان کرد: زمانی که این واحد تولیدی مجوز بهره برداری را از محیط زیست گلستان دریافت کرده است تالاب اینچه خشک بوده و مطابق نمونه های آنالیز تالاب اینچه، چون آب آن شور بوده، به واحد بهره بردار اجازه دادند این آب شور را به محیط پذیرنده ای که دارای آب شور بود، تخلیه کند.

عبدوس توضیح داد: استاندارد فاضلاب را بر اساس آب های سطحی ندیده اند بلکه بر اساس محیط پذیرنده مقایسه کردند و اجازه تخلیه پسآب را به گودی دادند که قبلا اسمش «تالاب اینچه» بودهاست.

وی در پاسخ به این سوال که آیا اساسا چنین کاری با استانداردهای محیط زیستی مطابقت داشته است، گفت: چاره ای جز این نبوده؛ اینجا تالاب آب شوری بوده که خشک شده شاید با این کار می خواستند با یک تیر دو نشان بزنند؛ هم تالاب را زنده کنند و آب شوری به تالاب بیاید و یک سیستم آب شوری که قبلا وجود داشته به وجود بیاورند و هم توسعه ای در منطقه اتفاق بیفتد و سرمایه گذار به نتیجه برسد.

وی تصریح کرد: اما به هرحال هر اقدام و دستکاری در طبیعت تبعات مثبت و منفی به همراه دارد و این اقدام هم تبعاتی داشته است؛ در طول این ۱۰ سال چون محیط پذیرنده یک محیط آب شور بوده به مرور به واحد گفته می شود فقط چهار پارامتر را اندازه گیری کند و سایر پارامترهایی همچون نمک ها، سولفات، نیترات و فسفات مغفول ماند.

مدیرکل حفاظت محیط زیست گلستان یادآور شد: از سال ۸۷ تا نیمه دوم سال گذشته فقط چهار پارامتر رنگ، کدورت، مواد جامد معلق و ph (این معرف علاوه بر نشان دادن محیط اسیدی یا خنثی و یا بازی، میزان بازی و اسیدی شدن محیط را هم نشان می دهد) پسآب کارخانه ید اندازه گیری می شد.

در طول این ۱۰ سال به واحد گفته می شود فقط چهار پارامتر را اندازه گیری کند و پارامترهایی همچون نمک ها، سولفات، نیترات و فسفات مغفول ماندوی افزود: قبل از ورود من حواشی در خصوص این واحد (کارخانه ید) در برخی رسانه ها مطرح شده بود و همین امر باعث شد حساس شوم؛ متوجه شدم فقط چهار پارامتر اندازه گیری می شود و اعلام کردم بررسی این پارامترها کافی نیست.

عبدوس ادامه داد: مسئولان واحد ادعا می کردند کارشناسان محیط زیست با ما غرض دارند و سختگیری می کنند و از روش های اندازه گیری استفاده می کنند که پارامترها بالاتر نشان داده شود.

وی اضافه کرد: این اختلاف ها باعث شد به مسئولان واحد اعلام کنم که شما به آزمایشگاه ما اعتماد ندارید از همکاران سایر استان ها دعوت می کنم تا کار اندازه گیری را انجام دهند اما همه پارامترها را اندازه گیری می کنند.

۲ پارامتر از حد استاندارد خارج بود

وی تصریح کرد: کارشناسان استان دیگری به گلستان دعوت شدند و بی خبر و شبانه از پسآب کارخانه ید نمونه برداری انجام شد؛ خوشبختانه این کار اطلاعات خوبی داد و ما متوجه شدیم دو پارامتر آمونیوم و باریوم از حد استاندارد خارج هستند.

وی با این توضیح که آمونیوم خطر پرتوزایی ندارد، گفت: باریوم موجود، کمی از استانداردها بالاتر بود و وقتی که واحد تولیدی اعلام شد آن ها اعلام کردند کنترل آن برای ما خیلی دشوار است و هنوز روشی برای کنترل آن پیدا نکرده ایم.

عبدوس با بیان این که سازمان محیط زیست در مورد پرتوزایی صاحب مسئولیت و تخصص نیست، اظهار کرد: قانونگذار مسئولیت این موضوع را به سازمان انرژی اتمی محول کرده است از اینرو در مورد آمونیوم خودمان مسئولیت را بر عهده گرفتیم و اخطاریه صادر کردیم اما در ارتباط با باریوم و سایر پسماندهایی که می توانند خاصیت پرتوزایی داشته باشند با سازمان انرژی اتمی مکاتبه کردیم.

وی ادامه داد: در ابتدا سازمان انرژی اتمی اعلام می کرد شما مسئولیتی در این حوزه ندارید همه نظارت ها در حال انجام است و ضرورتی به ورود شما به این موضوع وجود ندارد.

وی به جزییات بیشتری از این مکاتبات اشاره و بیان کرد: بعد از این که ما به قانون هوای پاک و ماموریت هایی که قانون هوای پاک به سازمان محیط زیست محول کرده، اشاره کردیم و مکاتباتی در خصوص استانداردهای پرتوزایی و تشعشعات آن انجام دادیم، عزیزان در سازمان انرژی اتمی نتایج اندازه گیری ها، توصیه ها و الزامات را برای ما ارسال کردند. اشاره کردیم و مکاتباتی در خصوص استانداردهای پرتوزایی و تشعشعات آن انجام دادیم، عزیزان در سازمان انرژی اتمی نتایج اندازه گیری ها، توصیه ها و الزامات را برای ما ارسال کردند.

به گفته عبدوس کارشناسان سازمان انرژی اتمی تاکنون نگرانی را القاء نکرده اند و در خصوص پرتوزایی خارج از استاندارد پسآب کارخانه ید در گلستان اطلاع رسانی نداشته اند اما توصیه ها و الزاماتی را اعلام کرده اند که ما به دقت بر انجام این توصیه ها و الزامات نظارت می کنیم.

وی به آخرین مکاتبه سازمان انرژی اتمی در ۱۷ مردادماه امسال اشاره و بیان کرد: در این نامه به صراحت اعلام شده «از حیث ایجاد واحدهای جدید و یا افزایش ظرفیت تولید احتمالی، مشمول نظارت های قانونی و اصول دورریز پسماندهای پرتوزا خواهد بود و در خصوص نوع اسید استفاده شده نیز توجه به این نکته ضروری است که الزام اصلی این دفتر به کاهش رادیوم در پسآب خروجی است و استفاده از اسید سولفوریک جهت ته نشینی بیشتر رادیوم در رسوبات به عنوان یکی از راهکارها پیشنهاد شده و در این راستا شرکت پسماندداری صنعت هسته ای در حال مطالعه، مشاوره و بررسی برای روش بهینه است.»

ضرورت نمی بینیم جامعه را نگران کنیم

مدیرکل حفاظت محیط زیست گلستان با تاکید بر این که سازمان انرژی اتمی تاکنون نگرانی را القاء نکرده و در خصوص پرتوزایی خارج از استاندارد پسآب کارخانه ید در گلستان اطلاع رسانی نداشته است، گفت: ماهم ضرورتی نمی بینیم جامعه را نگران کنیم اما بر اساس اعلام سازمان انرژی اتمی از این پس پایش های مشترک (سازمان انرژی اتمی و اداره کل محیط زیست گلستان) از کانسار خزر انجام می شود.

وی افزود: تاکنون سازمان صنعت، معدن و تجارت گلستان به وظایف خودش عمل کرده و سازمان انرژی اتمی نظارت ای لازم در خصوص کارخانه ید گلستان را داشته است اما اداره کل محیط زیست گلستان تا قبل از نیمه دوم سال گذشته در صدور هیچ یک از مجوزهای کارخانه ید به دریافت مجوزهای لازم از سازمان انرژی اتمی اشاره ای نکرده است.

عبدوس ادامه داد: هم اکنون تمام درخواست های رسیده به اداره کل محیط زیست گلستان نه تنها برای طرح افزایش ظرفیت کارخانه کانسار خزر و شورابه ید بلکه برای سایر اکتشافات و بهره برداری ید در گلستان همه را به اخذ نظر از سازمان انرژی اتمی موکول کرده ایم و هیچ مجوزی نداده ایم.

برای وجود مواد رادیواکتیو در تالاب حد و مرزی نمی شناسیم و هیچ گاه نمی گوییم اگر میزان آن از این حد بیشتر باشد مضر است بلکه وجود حداقلی آن هم مشکل زاستوی تاکید کرد: تا نتوانیم با اطمینان به مردم بگوییم که هیچ خطری برای طبیعت و محیط زیست وجود ندارد، هیچ مجوزی نخواهیم داد اما این موضوع نباید باعث نگرانی سرمایه گذارانی که می خواهند در استان سرمایه گذاری کنند، شود.

عبدوس با اشاره به این که کانسار خزر تاکنون توصیه ها و الزامات را انجام داده و یا در حال انجام آن است، خاطرنشان کرد: هم اکنون این کارخانه در حال انجام مطالعات برای تزریق آب به همان مخزنی که برداشت کرده است؛ زمین درخواست کرده و با واگذاری آن موافقت شده و با اجرای آن هم می توان مجوز شورابه ید و هم مجوز افزایش ظرفیت کانسار خزر را صادر کرد.

وجود مواد رادیواکتیو مشکل زاست و برای آن حد و مرز تعیین نمی کنیم

هرچند مدیرکل حفاظت محیط زیست گلستان اعلام می کند که تاکنون سازمان انرژی اتمی در خصوص وجود مواد رادیواکتیوی در پسآب کارخانه نگرانی را القاء نکرده است و ما هم دلیلی نمی بینیم مردم را نگران کنیم اما مدیر گروه محیط زیست دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان معتقد است؛ برای وجود مواد رادیو اکتیو درپسآب حد و مرز نمی شناسیم و در صورت تایید وجود آن حتی به مقدار کم مشکل زا خواهد بود.

حسن رضایی به خبرنگار اظهار کرد: مسئولیت مستقیم و پایش فاضلاب کارخانه ید از لحاظ وجود مواد رادیو اکتیو با سازمان انرژی اتمی است.

وی افزود: در خصوص وجود مواد رادیواکتیو در پسآب کارخانه ید گلستان نه محیط زیست، نه منابع طبیعی و نه حتی اساتید دانشگاهی نمی توانند اظهار نظر کنند چرا که در استان گلستان دستگاه های سنجش یا پیدا نمی شود و یا اگر هم وجود داشته باشد به روز نیستند و نمی توان به صحت آن ها اطمینان کرد.

این دکترای محیط زیست با گرایش آلودگیها اضافه کرد: اداره کل محیط زیست گلستان از حیث ورود پسآب کارخانه ید به تالاب اینچه می تواند نمونه گیری انجام داده و برای سازمان انرژی اتمی ارسال کند تا از نبود مواد رادیواکتیو در آن مطمئن شود.

 

وی متذکر شد: در علم شیمی برای وجود مواد رادیواکتیو و آلوده زا در تالاب حد و مرزی نمی شناسیم و هیچ گاه نمی گوییم اگر میزان مواد رادیواکتیو از این حد بیشتر باشد مضر است بلکه وجود حداقلی آن هم مشکل زاست.

رضایی تاکید کرد: اگر وجود مواد رادیواکتیو در پسآب کارخانه و تالاب اینچه تایید شود با توجه به این که پرندگان مهاجر به تالاب می آیند و فصل زمستان گذرانی را در آن جا می گذرانند و همچنین به دلیل نزدیکی شهرها و روستاها و تردد افراد و دام در اطراف تالاب جای نگرانی وجود دارد.

این عضو هیئت علمی دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان پاسخگویی در خصوص این که آیا وجود باریوم و آمونیوم در پسآب تهدیدی برای محیط زیست محسوب می شود و تاکید سازمان انرژی اتمی برای استفاده از اسید سولفوریک جهت ته نشینی بیشتر رادیوم در رسوبات می تواند وجود مواد رادیو اکتیو در پسآب کارخانه ید گلستان را تایید کند یا خیر، را به زمان دیگری موکول کرد.

با وجود تماس های مکرر خبرنگار ، وی به دلایل نامعلوم از بیان توضیحات تکمیلی و ارائه مطالب خودداری کرد و این سوال همچنان بی پاسخ ماند که با توجه به مکاتبات انجام شده از سوی سازمان انرژی اتمی با اداره کل محیط زیست گلستان بازهم در خصوص ورود پسآب کارخانه ید گلستان به تالاب اینچه نگرانی وجود ندارد؟!!!

کلید واژه :

پرونده پساب

،

کانسار خزر

،

سازمان انرژی اتمی

ثبت نظرات
captcha