کد خبر : ۳۴۳۸۷۹
زمان انتشار :
facebook telegram twitter google+ cloob Yahoo print

پایگاه خبری محیط زیست ایران

۹۸۰چاه دو سوم منابع آبی رودان را برداشت می کنند

رودان - برداشت بی رویه آب از دشتهای رودان که به بهشت هرمزگان شهرت دارد این شهرستان را در آستانه بروز مشکلات جدی در زمینه کشاورزی قرار داده است و خرده مالکان با چالش مواجه شده اند.

۹۸۰چاه دو سوم منابع آبی رودان را برداشت می کنند

به گزارش پایگاه خبری محیط زیست ایران، غلامعباس شمس الدینی  رودان شهری که به گواه تاریخ به دلیل رودهای فراوانش به این نام مشهور شد، نام این شهرستان در گذشته رودکان بوده است یعنی منطقه ای متشکل از رودهای کوچک که همواره پرآب بودند. بهشت جنوب عنوانی که برای این شهرستان انتخاب شد بی مسمی نبود اما دو دهه خشکسالی از یک سو و ندانم کاریها و سلطه ملاکان بر منابع آبی از سوی دیگر این شهرستان را در زمره شهرهای بی آب قرار داد.

تغییر در مصرف آب با نگاه امنیتی اتفاق نمی افتد

اسحق مداح عضو خانه کشاورز هرمزگان و از کشاورزان عمده رودانی در گفتگو با خبرنگار مهر معتقد است: جهان با سه بحران عظیم آب ، غذا و انرژی روبروست و ایران جدی ترین مشکلی که پیش رو دارد آب است . تغییر در شیوه مصرف آب در کشور ما با نگاه امنیتی به نتیجه نمی رسد و باید با فرهنگ سازی و تغییر از درون جامعه به این هدف دست پیدا کنیم.

وی عنوان کرد: با یک حساب سرانگشتی اگر هر چاه حفر شده فقط ۱۰ لیتر در ثانیه مجوز برداشت آب داشته باشند از ۲ هزار  چاه روزانه هزار و ۷۲۸ تانکر ۱۸هزار لیتری آب برداشت می شود این درحالی است که برخی چاهها مجوز ۲۰،۳۰یا ۴۰لیتر در ثانیه مجوز برداشت دارند. شما حساب کنید اگر در هرمزگان  ۵۰هزار حلقه چاه حفر شده باشد به چه عدد و رقمی خواهیم رسید.

مداح ادامه داد: ما معتقدیم در شهرستان رودان کشاورزی مادر مشاغل دیگر است چرا که با رونق کشاورزی دیگر مشاغل و کسب و کارها رونق می گیرند. البته دولت هم باید در تغییر نگرش به کشاورزان کمک کند.

سخنان این عضو خانه کشاورز به خوبی نشان می دهد که مصرف آب چاههای کشاورزی بیش از آمارهایی است که اعلام می شود. در رودان ۳هزار و ۵۰۰ حلقه چاه داریم که در ثانیه ۳۵ هزار متر مکعب آبهای سطحی و زیر سطحی را می بلعند. اگر هر چاه فقط ۸ ساعت فعال باشد به رقم عجیب و حیرت انگیزی خواهیم رسید.

متاسفانه با بخشنامه عجیب متولیان برق از چاله به چاه افتاده ایم. کشاورزان اگر در ساعات اوج مصرف از برق استفاده نکنند در سایر ساعات شبانه روز میزان مصرفی آنها رایگان است. بخشنامه ای عجیب که هر چند می تواند در مصرف برق میزان خاموشی را کاهش دهد اما برداشت فاجعه بار آب از منابع زیر زمینی را در ساعات عادی چند برابر می کند .

علی سالاری مدیرکل امور روستایی استانداری هرمزگان در گفتگو با خبرنگار مهر با ارائه آماری نگران کننده از مهاجرت روستائیان به شهر ارائه می دهد و می گوید: ۷۶درصد جمعیت کشور در شهرها سکونت دارند و فقط ۲۴درصد در روستاها مانده اند و در هرمزگان ۵۰ درصد شهرنشین و ۵۰ درصد روستانشین هستند.

وی با بیان اینکه وظیفه ما حفظ روستاهاست. عنوان کرد: لذا باید خودمان نگهبان آب باشیم. حجم سدهای استان فقط یک میلیارد متر مکعب است در حالی که ۵.۱ میلیارد متر مکعب آب مصرف می کنیم یعنی ۱.۵ برابر حجم سدهای موجود آب برداشت و مصرف می شود. فقط در رودان ۴۲۲میلیون متر مکعب از منابع آبی برداشت داریم که دو سوم آن از ۹۸۰حلقه چاه صورت می گیرد.

مدیرکل امور روستایی استانداری هرمزگان افزود: لذا برای پایداری اقتصاد روستاها چاره ای جز استفاده از همه ابزارها برای فرهنگ سازی صرفه جویی در مصرف آب نیست. لذا پویش و حرکت ارزشمند مردمی در این شهرستان برای حفظ و تداوم حیات روستاها با حراست از منابع آبی به سرعت راه اندازی شود.

بر سخنان مدیرکل امور روستایی استانداری  تحلیل دیگری هم می توان داشت. ۴۰ سال قبل چند درصد جمعیت استان روستانشین بودند؟ چه عواملی موجب مهاجرت روستاییان به شهر شد. چقدر ساکنان روستاها در بخش کشاورزی صاحب اراضی هستند ؟

۷۰ روستای رودان خالی از سکنه شده اند

هدایت صادقی عضو شورای اسلامی شهرستان رودان در گفتگو با خبرنگار مهر از تنظیم سند توسعه شهرستان با محوریت آب خبر داد و گفت: در نشست شورای اسلامی شهرستان با فرماندار مهمترین چالش شهرستان رودان آب عنوان شد. لذا ۲ طرح آمایش سرزمین و توسعه شهرستان را در دستور کار قرار داده ایم که سند توسعه رودان با محوریت آب تنظیم و اجرایی خواهد شد.

صادقی خاطرنشان کرد: مدیرعامل آب منطقه ای در مصاحبه ای اعلام کرده که اگر ۲۰درصد صرفه جویی در مصرف آب داشته باشیم از بحران بسلامت عبور خواهیم کرد. ۲۰درصد از منابع آبی از ۵ هزار حلقه چاه غیر مجاز برداشت می شود. مگر نه این است که دولت مکلف است تا ۱۴۰۴، ۱۵ درصد از طریق مهار آبهای سطحی، ۷.۵ درصد از طریق کنترل مصرف و ۷.۵ درصد از طریق تقویت آبخوانها و توسعه آبخیز داری به منابع آبی بیفزاید؟

از روستای آب نما تا روستای کمیز منابع شور شده است .مشکل  آب در رودان واقعا جدی است .پس از خشکسالی ها بیش از ۷۰ روستا خالی از سکنه شده و دو روستای جدید در حاشیه شهر ایجاد شد . پس باید ممنوعیت واگذاری اراضی جدید کشاورزی و تعیین تکلیف چاههای غیر مجاز در دستور کار قرار گیرد .

سیاست حرف به سیاست عمل بدل شود

فراز امیری مسئول واحد تولیدات گیاهی جهاد کشاورزی رودان در گفتگو با خبرنگار مهر گفت: از مجموع ۱۵۰هزار هکتار اراضی کشاورزی و باغی ۴۴هزار هکتار در شهرستان رودان قرار دارد که از این مقدار ۱۹ هزار و ۵۰۰ هکتار به سیستم آبیاری نوین مجهز شده اند.

امیری اضافه کرد: ما در دهه سوم خشکسالی قرار داریم قبل از خشکسالی سالانه ۲۲۰میلیمتر نزولات آسمانی داشتیم که در سال گذشته به ۱۹میلی متر رسید.

وی گفت: لذا معتقدم اگر آسمان نبارد زمین ندارد. در کشور از ۶۰۰دشت موجود ۳۷۰دشت ممنوعه شدند. ما ۱۱۰میلیارد متر مکعب از آبهای سطحی و زیر سطحی را مصرف کرده ایم و سالانه ۸تا ۱۰ میلیارد متر مکعب برداشت آب رقم بسیار بالایی است.

مسئول واحد تولیدات گیاهی جهادکشاورزی رودان خاطرنشان کرد: معتقدم فقر، گرانی، کاهش سرمایه گذاری در بخش کشاورزی، کاهش کیفیت آب، افزایش بیماری ها و آفات نتیجه خشکسالی هاست. فقط بیماری جاروک سالیانه ۴۰۰میلیارد تومان خسارت به باغات رودان وارد کرده است.

به گفته وی، ۷ هزار هکتار اراضی باغی رودان به بیماری جاروک آلوده است و ۵ هزار هکتار از باغات آلوده تاکنون امحا شده است. راهکارهایی نظیر اجرای الگوی کشت، ترویج کشت ارقام کم مصرف، افزایش کشت گلخانه ای ، کشت ارقام زود رس از جمله راهکارهاست اما جایگاه عمل در این نظریات کجاست.

وی عنوان کرد: معتقدم دو راهکار برای خروج از بحران بیشتر وجود ندارد اول کاهش و به صفر رساندن سود تسهیلات بانکی بخش کشاورزی  و دوم تغییر سیاست ها از حرف به عمل راهکارهایی است که باید جدی گرفته شود.

۹۹ درصد برداشت آب از دشتهای ممنوعه انجام می شود

هوشنگ ملایی مدیر عامل آب منطقه ای هرمزگان در گفتگو با خبرنگار مهر با بیان اینکه یک سوم متوسط دنیا بارش داریم گفت: دو دهه خشکسالی بدترین دوره تاریخ منابع آبی در استان رقم خورده است. تعداد چاهها از ۲۵۰۰حلقه در ۵۰سال پیش به ۲۵ هزار حلقه چاه رسیده است. تقریبا ۱.۵ میلیارد متر مکعب آب برداشت می کنیم در حالی که مجموع روان آبها کمتر از ۵۰۰میلیون متر مکعب است.

وی عنوان کرد: در ۱۷سال اخیر متوسط بارش از ۱۸۵به ۱۳۶میلی متر رسیده که اثرات آن کاهش از ۱۳۰۰میلیارد به ۹۶۰میلیون متر مکعب بوده است در استفاده از منابع آبی دشتها بیلان منفی داریم  از دشتها سالانه ۱۷۰میلیون متر مکعب آب برداشت می کنیم در حالیکه قبلا ۱۰۰میلیون متر مکعب برداشت داشتیم .

ملایی عنوان کرد: اتفاق دیگری که در افزایش مصرف آب اثر گذار بوده ، افزایش نیم درجه ای دمای هرمزگان در این سالهاست .متاسفانه هرمزگان بالاترین میزان خشکسالی را درکشور دارد . فقط در حوزه آبریز سد میناب ۷۲درصد کاهش بارش داشتیم . از ۷۴دشت استان ۵۴دشت ممنوعه است ولی ۹۹و۱۴صدم درصد برداشت از همین دشتهای ممنوعه صورت می گیرد.

به گفته مدیرعامل آب منطقه ای هرمزگان، دشت رودان با ۷۹۹هکتار وسعت از دشتهای ممنوعه است ۳۵۰۰حلقه چاه و چاههای برق عمدتا در این دشت قرار دارد .در دشت مسافر آباد با پدیده فرونشست روبرو هستیم که اگر تمهیدی اندیشیده نشود این فرونشست ها به فروچاله تبدیل می شوند . در دشت مسافر آباد ۱۵۰میلیون متر مکعب اضاف برداشت داریم ۲۱۰۰حلقه چاه در این دشت حفر شده است .

وی افزود: در دشت کردی شیرازی ۱۵۰حلقه چاه حفرشده است. در دشت جغین و توکهور ۶۵۰چاه پروانه دارد ۰۴۰۰حلقه چاه فرم یک و۵وجود دارد در این دشت ۳۸۰میلیون متر مکعب بیلان منفی داریم . در مجموع دشت شمیل تخت بندرعباس ، دشت رودان و دشت جغین و توکهور از دشتهای ممنوعه هستند که بیشترین برداشت آب از آنها انجام می شود.

ملایی تصریح کرد: ۳۰ درصد چاههای شهرستان رودان غیر مجاز هستند یعنی از ۷ هزار چاه موجود هزار و ۶۰۰ تا هزار و ۷۰۰ حلقه چاه غیر مجاز است.

با این اوصاف باید به سمت اصلاح الگوی مصرف گام برداشت لذا در بحث نظارت و بهره برداری آماده واگذاری تصدی آن به مردم هستیم . البته این کار پس از تشکیل سندیکا در این سه دشت بحرانی و انجام آموزشهای لازم و توانمند سازی صورت خواهد گرفت. باید کارگروهی در بخش آب و کشاورزی رودان در مرکز استان تشکیل شود تا بتوانیم با هماهنگی و همراهی هم درگذر از بحران خشکسالی موفق شویم.

این روزها خیلی از کارشناسان ، نمایندگان مردم ، تحلیل گران و کارشناسان در فضای رسانه ای بر صنایع غرب می تازند که عاید مردم هرمزگان از این صنایع فقط آلودگی است. که البته این خواسته بحقی است . اما هرگز کسی عنوان نکرده که سهم مردم از برداشت آب توسط ملاکان بزرگ چه می شود ؟ خشکسالی محصول ثروتمند شدن آنهایی است که بحق یا ناحق دهها ، صدها هکتار اراضی را تحت تملک قرار داده اند و میلیونها متر مکعب آب برداشت می کنند.

اینکه به نام یک نهاد صدها هکتار اراضی در اختیار عده ای قلیل یاشد که کمترین خیرشان به مردم ساکن همان منطقه نرسد با کدامین منطق سازگار است . چرا دولت و مجلس قوانینی برای کسانی که بیش از چند ده هکتار اراضی را تحت تملک قرارداده اند وضع نمی کند که بایددر قبال برداشت از این ثروت عمومی منفعت عموم هم لحاظ شود.

در گذشته اگر یک موتورپمپ یانمار یا لیستر یا بلاکستون ، دو یا سه یا ۵اینچ آب از چاههای با عمق کمتر از ۴۰متر برداشت می کردند الان پمپهای برقی غول پیکر ۱۴اینچ آب از عمق ۲۰۰متری زمین بیرون می کشند و هیچ محدودیتی برای برداشت ندارند . بنظر می رسد دوخطر عمده در کمین جامعه است

خطر اول تملک اراضی کشاورزی توسط سرمایه داران و ضعیف تر شدن کشاورزان خرده پا ودر نهایت نابودی کسانی که اراضی کشاورزی شان زیر ۵هکتار است . که مطمئنا به تخلیه روستاها خواهد انجامید.

خطر دوم پایان آب در دشت های حاصلخیز و فروپاشی اقتصاد کشاورزی در مناطقی مثل شهرستان رودان که قطب کشاورزی هرمزگان و تامین کننده ۴۰درصد لیموی کشور است .

کلید واژه :

منابع

،

آبی

،

رودان

ثبت نظرات
captcha